# EN 388: jak czytać oznaczenia rękawic (np. 4X42C) Źródło: [Świat Śrub — artykuł](https://swiatsrub.pl/poradnik/en-388-oznaczenia-rekawic) Aktualizacja treści: 2026-10-18. Język: polski. Opracowanie: Świat Śrub. [Zasady redakcyjne i zgłaszanie poprawek](https://swiatsrub.pl/poradnik/zasady-redakcyjne). Kod EN 388 opisuje osobne wyniki badań mechanicznych, a nie ogólną ocenę rękawicy. Jak odczytać 4X42C, rozróżnić X i 0 oraz porównać wynik TDM z zadaniem i dokumentacją konkretnego modelu. **4X42C** w EN 388 oznacza: ścieranie — poziom 4, Coup — X, rozdarcie — 4, przekłucie — 2, przecięcie TDM — C. **X to brak deklarowanego wyniku tego badania, nie poziom 0.** Dodatkowe P oznacza zaliczenie badania uderzenia w deklarowanym obszarze. Każdy znak opisuje osobny test; doboru rękawicy do pracy nie rozstrzyga jedna najwyższa cyfra lub litera. ## Rozszyfruj 4X42C znak po znaku kolejność wg EN 388:2016+A1:2018 Kolejność znaków jest stała: najpierw cztery badania znane z poprzedniej wersji normy, potem wynik badania przecięcia wg EN ISO 13997 (litera), na końcu — tylko jeśli producent deklaruje ochronę przed uderzeniem — litera **P**. Poziom **0** oznacza wynik poniżej progu poziomu 1, **X** — że badania nie wykonano albo metoda nie nadawała się do tego materiału. ![Przykładowy kod EN 388 4X42C z opisem kolejnych pozycji: ścieranie, przecięcie Coup, rozdarcie, przekłucie i przecięcie TDM; dodatkowa pozycja P](https://swiatsrub.pl/guide/figures/en-388-oznaczenia-rekawic.svg) Przykład edukacyjny, nie deklaracja parametrów konkretnej rękawicy. Nie dopisuj P, jeśli nie występuje w oznaczeniu i dokumentacji modelu. Progi wyników pozostają w tabelach artykułu. ### 4X42C — przykładowy kod - **1. znak: 4** — ścieranie (≥ 8000 cykli) - **2. znak: X** — przecięcie, metoda Coup (nie badano lub metoda nieodpowiednia) - **3. znak: 4** — rozdarcie (≥ 75 N) - **4. znak: 2** — przekłucie (≥ 60 N) - **5. znak: C** — przecięcie, EN ISO 13997 (TDM) (≥ 10 N) - **6. znak: —** — uderzenie (brak P: kod nie deklaruje ochrony przed uderzeniem) ### 3121X — z katalogu: nitryl karbowany - **1. znak: 3** — ścieranie (≥ 2000 cykli) - **2. znak: 1** — przecięcie, metoda Coup (indeks ≥ 1,2) - **3. znak: 2** — rozdarcie (≥ 25 N) - **4. znak: 1** — przekłucie (≥ 20 N) - **5. znak: X** — przecięcie, EN ISO 13997 (TDM) (nie badano) - **6. znak: —** — uderzenie (brak P) Progi poziomów wg EN 388:2016+A1:2018 — pełna tabela niżej. 3121X to kod rękawic powlekanych karbowanym nitrylem z katalogu. Drugi przykład pochodzi z [rękawic Vechte powlekanych nitrylem](https://swiatsrub.pl/products/vechte-rekawice-ochronne-karbowane-powlekane-nitrylem-zielone-ciemnoszare-12-par-op): dobra odporność na ścieranie, niska na przecięcie i przekłucie — typowy profil cienkiej rękawicy montażowej. Dla porównania [rękawice antyprzecięciowe Fuhse z włóknem HPPE](https://swiatsrub.pl/products/fuhse-rekawice-antyprzecieciowe-powlekane-poliuretanem-szare-czarne) mają kod **4443C**, [rękawice Nagold powlekane poliuretanem](https://swiatsrub.pl/products/nagold-rekawice-ochronne-powlekane-poliuretanem-biale) — **4131X**, a [skórzane Leine typu canadian](https://swiatsrub.pl/products/leine-rekawice-skorzane-canadian-skora-bydleca-niebieskie) — **3243X**. Na karcie produktu te same wyniki znajdziesz w danych technicznych jako osobne pola: odporność na ścieranie, przecięcie, rozdarcie, przekłucie i „przecięcie ISO”, czyli wynik TDM. ![Szare rękawice FUHSE z czarną powłoką poliuretanową](https://swiatsrub.pl/guide/catalogue/rekawice-fuhse.jpg) **Zdjęcie katalogowe.** Model FUHSE z katalogu, omawiany wcześniej jako przykład odczytu oznaczenia. Pełny kod i aktualną deklarację sprawdź dla konkretnego modelu; drobny nadruk na zdjęciu nie służy do weryfikacji poziomów. [Produkt i warianty](https://swiatsrub.pl/products/fuhse-rekawice-antyprzecieciowe-powlekane-poliuretanem-szare-czarne). ## Tabela poziomów EN 388 wg EN 388:2016+A1:2018 Każde badanie ma własną skalę i własną jednostkę. Ścieranie liczy się w cyklach tarcia papierem ściernym do przetarcia próbki, rozdarcie i przekłucie — w niutonach siły, Coup — w indeksie względem tkaniny wzorcowej, TDM — w niutonach siły, przy której ostrze przecina materiał na drodze 20 mm. Próbki do czterech podstawowych badań pobiera się z części chwytnej, czyli z wnętrza dłoni. Wartość progowa, od której przyznaje się poziom. Wynik poniżej progu poziomu 1 daje 0. Poziom 5 istnieje tylko w badaniu Coup. | Badanie | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | | --- | ---: | ---: | ---: | ---: | ---: | | Ścieranie \[cykle\] | 100 | 500 | 2000 | 8000 | — | | Coup \[indeks\] | 1,2 | 2,5 | 5,0 | 10,0 | 20,0 | | Rozdarcie \[N\] | 10 | 25 | 50 | 75 | — | | Przekłucie \[N\] | 20 | 60 | 100 | 150 | — | Przecięcie wg EN ISO 13997 (TDM): siła w niutonach, przy której ostrze przecina materiał na drodze 20 mm. F to najwyższy poziom. | Badanie | A | B | C | D | E | F | | --- | ---: | ---: | ---: | ---: | ---: | ---: | | TDM \[N\] | 2 | 5 | 10 | 15 | 22 | 30 | Uderzenie bada się metodą z normy rękawic motocyklowych EN 13594: przy energii 5 J siła przeniesiona przez rękawicę nie może przekroczyć 9 kN w żadnym pojedynczym uderzeniu, a średnio 7 kN. Spełnienie wymagań daje literę **P** na szóstym miejscu. Bada się obszary, dla których producent deklaruje ochronę; palców — ze względów technicznych — nie. ## Co oznacza X — i dlaczego stoi w drugim polu Coup a TDM Metoda Coup to okrągłe ostrze przesuwane w przód i w tył po próbce pod stałym naciskiem; wynik liczy się względem tkaniny wzorcowej, badanej przed rękawicą i po niej tym samym ostrzem. Materiały o wysokiej odporności na przecięcie, zwłaszcza przędze z włóknem szklanym lub stalowym, tępią to ostrze. Norma traktuje to jako tępienie, gdy druga próbka wzorcowa wymaga co najmniej trzy razy więcej cykli niż pierwsza. Wtedy wynik Coup jest nieważny, w drugim polu wpisuje się **X**, a wiążący staje się wynik **TDM** — litera na piątym miejscu. Jeśli materiał ostrza nie tępi, wynik Coup jest ważny, a TDM można zbadać dodatkowo. Stąd kody z cyfrą i literą jednocześnie, jak **4443C** rękawic Fuhse. Norma zastrzega, że między skalą Coup a skalą TDM nie ma korelacji: „4” w drugim polu nie przelicza się na żadną literę i odwrotnie. > **Wskazanie inżynierskie — zalecenie, nie wymaganie normy.** > > jak czytać kod przy zakupie — nie wymóg normy > > - Rękawice antyprzecięciowe porównuj po **literze** (TDM), nie po drugiej cyfrze. Metoda TDM działa dla każdego materiału; przy materiałach tępiących ostrze cyfry Coup w ogóle nie ma. > - **X to brak deklarowanego wyniku tego badania**, nie poziom 0 ani wynik ponad skalą. Nie przypisuj rękawicy na tej podstawie konkretnej odporności; sprawdź oznaczenie i instrukcję modelu. > - Kody **4443C** i **4X43C** mają w przecięciu tę samą literę C. Druga pozycja (4 albo X) nie zmienia tego porównania — porównywalna jest tylko litera. ## Stara i nowa wersja: 4 cyfry czy 6 znaków EN 388:2003 → 2016 EN 388:2003 znała tylko cztery badania i jedną metodę przecięcia, dlatego jej kod ma **cztery cyfry**, np. 4443. Wydanie z 2016 r. dodało badanie przecięcia wg EN ISO 13997 (litera A–F), badanie uderzenia (P) i regułę tępienia ostrza, a w badaniu ścierania doprecyzowało procedurę, m.in. rodzaj papieru ściernego. Obowiązujący tekst to EN 388:2016+A1:2018. Rękawice z czterocyfrowym kodem nadal bywają w magazynach i w użyciu. Ich trzecia i czwarta cyfra (rozdarcie, przekłucie) mają tę samą skalę co dziś, ale drugiej cyfry ze starego kodu nie porównuj z literą TDM z nowego — norma wprost wyklucza korelację tych metod. ## Jaki poziom do jakiej pracy praktyka, nie wymóg normy > **Wskazanie inżynierskie — zalecenie, nie wymaganie normy.** > > dobór do zadania; wymagany poziom ustala ocena ryzyka > > EN 388 nie przypisuje zawodów ani czynności do jednego minimalnego kodu. Najpierw ustal zagrożenie, potem sprawdź odpowiedni wynik i instrukcję rękawicy. Sama powłoka ani najwyższa litera nie rozstrzygają całego doboru. > > | Zadanie lub warunki | Co porównać i potwierdzić | > | --- | --- | > | Kartony i montaż na sucho | Ścieranie, chwyt, dopasowanie i czucie palców; [rękawice PU](https://swiatsrub.pl/category/powlekane-poliuretan). | > | Ostre krawędzie blach lub szkła | Wynik TDM A–F oraz ocenę ryzyka przecięcia; [rękawice antyprzecięciowe](https://swiatsrub.pl/category/antyprzecieciowe). | > | Elementy pokryte olejem | Chwyt i zakres stosowania powłoki w instrukcji. Sam nitryl i EN 388 nie potwierdzają ochrony chemicznej. | > | Ryzyko uderzenia | Oznaczenie P i obszar objęty deklaracją. P nie oznacza ochrony przed zgnieceniem ani wciągnięciem przez maszynę. | > | Ruchome części maszyny | Instrukcję maszyny i ocenę zagrożenia pochwyceniem; mocniejsza rękawica nie jest automatycznie bezpieczniejsza. | **Przykład porównania:** 4X42C i 4443C mają ten sam poziom TDM C. Cyfra 4 w drugim kodzie nie oznacza wyższego poziomu TDM od X w pierwszym. Różnią się też wynikami przekłucia (2 i 3), a o przydatności do zadania rozstrzygają wymagania dla wszystkich istotnych zagrożeń. Kod nie podaje czasu bezpiecznej pracy ani ochrony przed każdym ostrzem. Przy zakupie sprawdź pełny kod, nazwę i wariant produktu, instrukcję użytkowania oraz deklarację zgodności. Szerszy proces doboru opisujemy w poradniku [jakie rękawice robocze wybrać](https://swiatsrub.pl/poradnik/jakie-rekawice-robocze). ## Czego EN 388 nie mówi inne normy rękawic EN 388 dotyczy wyłącznie zagrożeń mechanicznych. Inne ryzyka mają własne normy i własne piktogramy, często umieszczane obok młotka na tej samej rękawicy: - **Chemikalia i mikroorganizmy** — EN ISO 374-1. Rękawica powlekana nitrylem z kodem EN 388 nie jest przez to rękawicą chemoodporną. - **Ciepło i ogień** — EN 407 (kontakt z gorącą powierzchnią, ciepło promieniowania, płomień, odpryski metalu). - **Zimno** — EN 511 (zimno konwekcyjne i kontaktowe). - **Drgania** — EN ISO 10819: mierzy, ile drgań przechodzi z uchwytu narzędzia przez rękawicę do dłoni. O tym, że rękawica ją spełnia, mówi oznaczenie EN ISO 10819 w deklaracji zgodności, a nie sama nazwa „antywibracyjna”. - **Spawanie** — EN 12477, która łączy wymagania EN 388 i EN 407, np. [rękawice spawalnicze Kandel](https://swiatsrub.pl/products/kandel-rekawice-skorzane-spawalnicze-mig-mag-zolte) z kodem EN 388 4243X i deklaracją EN 12477 typ A. - **Wymagania ogólne** — EN ISO 21420:2020 (dawniej EN 420): budowa, nieszkodliwość materiałów, rozmiary, oznakowanie. Nie ocenia ochrony, dlatego stosuje się ją zawsze razem z normą szczegółową. W filtrach katalogu: [EN ISO 21420 (dawniej EN 420)](https://swiatsrub.pl/category/rekawice/norma-en~en-420). > **Wskazanie inżynierskie — zalecenie, nie wymaganie normy.** > > zużycie i pranie > > Poziomy z kodu opisują nową rękawicę, badaną na próbkach z wnętrza dłoni. Przetarta powłoka, rozciągnięta dzianina czy pranie nie są uwzględnione w kodzie — rękawicę z widocznym przetarciem w części chwytnej wymienia się, nie ocenia po etykiecie. ## Rozmiar rękawicy wg EN ISO 21420 EN ISO 21420 przypisuje rozmiarom 6–11 obwód i długość dłoni. Liczba na rękawicy to rozmiar dłoni, do której rękawica jest przeznaczona, nie wymiar samej rękawicy. Wg EN ISO 21420:2020, rozmiary 6–11. | Rozmiar | Obwód dłoni \[mm\] | Długość dłoni \[mm\] | | --- | ---: | ---: | | 6 (XS) | 152 | 160 | | 7 (S) | 178 | 171 | | 8 (M) | 203 | 182 | | 9 (L) | 229 | 192 | | 10 (XL) | 254 | 204 | | 11 (XXL) | 279 | 215 | > **Wskazanie inżynierskie — zalecenie, nie wymaganie normy.** > > pomiar w praktyce > > Obwód mierz miękką taśmą wokół dłoni tuż pod kłykciami, bez kciuka; długość — od zgięcia nadgarstka do końca palca środkowego. Między dwoma rozmiarami wybieraj ten, przy którym palce nie dochodzą do szwów na końcówkach — za luźna rękawica łatwiej zaczepia się o ruchome elementy. > **Uwaga:** Kod EN 388 czyta się od lewej: ścieranie, Coup, rozdarcie, przekłucie, TDM, uderzenie. X oznacza brak deklarowanego wyniku danego badania, a przy porównaniu odporności na przecięcie sprawdź literę TDM. O doborze środków ochrony indywidualnej decyduje ocena ryzyka na stanowisku — ten tekst jej nie zastępuje. Pozostałe oznaczenia odzieży i obuwia BHP zebraliśmy w [przewodniku po oznaczeniach BHP](https://swiatsrub.pl/poradnik/oznaczenia-bhp), a klasy butów S1P, S3 i SR — w [artykule o klasach obuwia roboczego](https://swiatsrub.pl/poradnik/klasy-obuwia-roboczego). ## Źródła i dokumentacja Wskazane materiały i wydania norm wykorzystano przy opracowaniu artykułu. Link do normy może prowadzić do opisu wydawcy; dostęp do pełnego tekstu bywa płatny. Wskazania inżynierskie oznaczamy osobno od wymagań norm. 1. [EN 388:2016 + A1:2018 — Protective gloves against mechanical risks](https://satra.com/ppe/EN388.php) — SATRA. Kolejność oznaczeń i metody badań odporności mechanicznej rękawic. 2. [Podsumowanie najistotniejszych zmian znowelizowanej normy EN 388:2016](https://www.ejendals.com/globalassets/new-structure/pdf/en-standards/en388/eje0046_brochure-en388_plpl_180201_webb.pdf) — Ejendals. Tabela poziomów, badanie TDM i oznaczenia X oraz P. 3. EN ISO 21420:2020 — CEN / krajowe jednostki normalizacyjne. Wymagania ogólne dotyczące rękawic ochronnych. ## Powiązane produkty i kategorie - [EN 388](https://swiatsrub.pl/category/rekawice/norma-en~en-388): rękawice z kodem EN 388 - [TDM A–F](https://swiatsrub.pl/category/antyprzecieciowe): antyprzecięciowe - [Nitryl](https://swiatsrub.pl/category/powlekane-nitryl): olej, smar, warsztat - [PU](https://swiatsrub.pl/category/powlekane-poliuretan): montaż, sucho - [Skóra](https://swiatsrub.pl/category/skorzane): budowa, zbrojenie Aktualne wykonania, jednostki sprzedaży, wielkości opakowań, ceny i dostępność sprawdź na karcie wybranego wariantu produktu. ## Czytaj dalej - [Jakie rękawice robocze wybrać: nitryl, lateks, poliuretan czy skóra](https://swiatsrub.pl/poradnik/jakie-rekawice-robocze/index.md) - [Oznaczenia BHP: normy na rękawicach, butach, odzieży i okularach](https://swiatsrub.pl/poradnik/oznaczenia-bhp/index.md) - [Oznaczenia obuwia roboczego: SB, S1, S1P, S3 i SR wg EN ISO 20345](https://swiatsrub.pl/poradnik/klasy-obuwia-roboczego/index.md)