# Oznaczenia obuwia roboczego: SB, S1, S1P, S3 i SR wg EN ISO 20345 Źródło: [Świat Śrub — artykuł](https://swiatsrub.pl/poradnik/klasy-obuwia-roboczego) Aktualizacja treści: 2026-10-18. Język: polski. Opracowanie: Świat Śrub. [Zasady redakcyjne i zgłaszanie poprawek](https://swiatsrub.pl/poradnik/zasady-redakcyjne). SB, S1, S1P, S3 to drabina: każda klasa dokłada wymagania do poprzedniej. Co dokładnie dodaje każdy szczebel, czym S1P różni się od S3, co zmieniła norma z 2022 r. — i dlaczego na półce stoją obok siebie buty „SRC” i „SR”. Klasy obuwia bezpiecznego (EN ISO 20345) to drabina. SB ma podnosek 200 J, S1 dodaje zamkniętą piętę, właściwości antyelektrostatyczne i amortyzację pięty, S1P — wkładkę antyprzebiciową, S2 — wierzch ograniczający przenikanie wody, S3 — to, co S2, plus wkładkę i podeszwę z protektorem. Różnica między S1P a S3 to więc woda i podeszwa, nie wkładka. ## Przykład: S3 SRC i S3S SR przykład i kontrola przed zakupem > **Przykład i kontrola — zalecenie, nie wymaganie normy.** > > wskazówki doboru, nie zatwierdzenie zamiany > > Najpierw odczytaj rok EN ISO 20345. SRC odnosi się do starszego zestawu prób poślizgu, a SR do innego badania w wydaniu 2022. S3S wskazuje niemetalową wkładkę badaną cieńszym gwoździem. Nie przepisuj nowych symboli na starszy model na podstawie samego materiału wkładki. > > - Zapisz pełną klasę i dodatkowe symbole: np. FO, SR, WR lub ESD zgodnie z dokumentacją. > - S3 opisuje odporność wierzchu, a nie wodoodporność całego buta. > - Przymierz właściwy rozmiar z używanymi skarpetami i uwzględnij zgodność ewentualnej wkładki ortopedycznej. ## Drabina klas: od SB do S7 wg EN ISO 20345:2022+A1:2024 Klasy obuwia roboczego z literą S opisuje norma EN ISO 20345 — obuwie bezpieczne. Wspólne dla wszystkich jest jedno: podnosek, który chroni palce przed uderzeniem o energii **200 J** i ściskaniem siłą **15 kN**. Reszta to zestawy wymagań dokładane szczebel po szczeblu. S1–S3, S6 i S7 dotyczą butów ze skóry i tkanin (klasa wykonania I), S4 i S5 — butów w całości z gumy lub tworzywa (klasa II), czyli np. kaloszy. Wg EN ISO 20345:2022+A1:2024. Litera L lub S po numerze klasy mówi, że wkładka jest niemetalowa i czym ją badano (PL lub PS); jej brak w S3, S5 i S7 oznacza wkładkę metalową. | Klasa | Co zawiera | | --- | --- | | SB | podnosek 200 J / 15 kN i wymagania podstawowe, w tym podstawowe badanie antypoślizgowe | | S1 | SB + zamknięta pięta, A (antyelektrostatyczność), E (absorpcja energii w części piętowej) | | S1P · S1PL · S1PS | S1 + wkładka antyprzebiciowa: P metalowa, PL lub PS niemetalowa | | S2 | S1 + WPA: wierzch ograniczający przenikanie i wchłanianie wody | | S3 · S3L · S3S | S2 + wkładka antyprzebiciowa + podeszwa z protektorem | | S4 | wymagania S1 w bucie w całości z gumy lub tworzywa (klasa II) | | S5 · S5L · S5S | S4 + wkładka antyprzebiciowa + podeszwa z protektorem | | S6 | S2 + WR: wodoodporność całego buta, łącznie ze szwami | | S7 · S7L · S7S | S3 + WR | - **P**: wkładka metalowa, badana gwoździem o średnicy 4,5 mm - **PL**: wkładka niemetalowa (tekstylna, kompozytowa), badana gwoździem 4,5 mm - **PS**: wkładka niemetalowa badana cieńszym gwoździem 3,0 mm — ostrzejsza próba Wkładka antyprzebiciowa wg EN ISO 20345:2022 Wkładki P i PL badane są siłą 1100 N. Zmiana z 2022 r. polega na tym, że oznaczenie mówi wreszcie, z czego jest wkładka. W wydaniu z 2011 r. litera P obejmowała każdą wkładkę spełniającą próbę — dlatego w katalogu są półbuty i trzewiki **S1P SRC** (certyfikat wg 2011) z wkładką kevlarową, której nie wolno automatycznie przypisać PL lub PS bez badań według nowego wydania. ## S1P czy S3 — porównanie S1P a S3 Najpierw to, czego S1 nie ma: wkładki antyprzebiciowej. Ma ją dopiero S1P — i ma ją także S3. Te dwie klasy różnią się więc nie ochroną przed gwoździem, tylko wierzchem i podeszwą. ### S1P — S1 + wkładka - **wkładka: tak** — P, PL lub PS — oznaczona w klasie - **wierzch a woda: —** — bez wymagania WPA - **podeszwa: —** — bez wymogu protektora - **podnosek: 200 J** — jak w każdej klasie S ### S3 — S2 + wkładka + protektor - **wkładka: tak** — w klasie; S3L i S3S — niemetalowa - **wierzch a woda: WPA** — ogranicza przenikanie i wchłanianie wody - **podeszwa: protektor** — rzeźba bieżnika wymagana normą - **podnosek: 200 J** — jak w każdej klasie S Czy S3 jest wodoodporne? WPA dotyczy wierzchu. Wodoodporność całego buta, ze szwami, oznacza WR — mają ją dopiero S6 i S7. > **Wskazanie inżynierskie — zalecenie, nie wymaganie normy.** > > typowy wybór, nie wymóg normy > > S1P to zwykle but do pracy na sucho, w hali i magazynie: lżejszy, częściej z przewiewnym wierzchem z tkaniny lub siatki, także w wersji sandała. S3 wybiera się tam, gdzie jest woda, błoto i nierówny teren — na budowę i do pracy na zewnątrz. Jeżeli na stanowisku nie ma ryzyka przebicia podeszwy, wkładka nie jest konieczna; jeżeli jest — wkładka jest w obu klasach, a wybór rozstrzyga woda i podłoże. ## Antypoślizg: SRA, SRB, SRC (2011) a SR (2022) dwa wydania normy NaLS — laurylosiarczan sodu, roztwór detergentu. W wydaniu 2022 badanie na stali z gliceryną (dawne SRB) zniknęło. | Oznaczenie | Wydanie | Badanie | | --- | --- | --- | | SRA | 2011 | płytka ceramiczna + roztwór detergentu (NaLS) | | SRB | 2011 | posadzka stalowa + gliceryna | | SRC | 2011 | oba badania: SRA i SRB | | bez symbolu | 2022 | płytka ceramiczna + NaLS — wymaganie podstawowe dla każdego buta | | SR | 2022 | płytka ceramiczna + gliceryna — wymaganie dodatkowe | | Ø | 2022 | badania nie wykonano, np. podeszwa z kolcami | **SR nie jest nową nazwą SRC.** SRC łączyło ceramikę z detergentem i stal z gliceryną. Po 2022 r. ceramika z detergentem jest obowiązkowa dla wszystkich (bez symbolu), a SR to dodatkowa próba na ceramice z gliceryną. Badania na stali nie ma w żadnym z nowych oznaczeń, więc liter nie porównuje się jeden do jednego. Starsze SRC i nowsze SR można spotkać równolegle. Rok normy, dokumentacja danego modelu i ważność jego oceny zgodności wymagają osobnego sprawdzenia; nie przyjmuj automatycznie, że każdy starszy certyfikat pozwala na sprzedaż przez pełne pięć lat. Zmiana normy nie oznacza też, że trzeba nadać nowe symbole już używanej parze butów. W katalogu obie generacje mają osobne filtry: [SRC](https://swiatsrub.pl/category/obuwie-bezpieczne/odpornosc-na-poslizg~src), [SRA](https://swiatsrub.pl/category/obuwie-bezpieczne/odpornosc-na-poslizg~sra) i [SR](https://swiatsrub.pl/category/obuwie-bezpieczne/odpornosc-na-poslizg~sr). Filtr klasy ochrony liczy oznaczenia z 2022 r. pod klasą bazową: S1PS i S1PL znajdziesz pod [S1P](https://swiatsrub.pl/category/obuwie-bezpieczne/klasa-ochrony~s1p), a S3S i S3L pod [S3](https://swiatsrub.pl/category/obuwie-bezpieczne/klasa-ochrony~s3) — dokładne oznaczenie podajemy w nazwie produktu. Rozstrzyga oznaczenie na bucie i deklaracja zgodności w dokumentach produktu. ## Dodatkowe symbole na języku buta EN ISO 20345:2022 - **A**: obuwie antyelektrostatyczne — odprowadza ładunek; zawarte w S1 i wyższych klasach - **E**: absorpcja energii w części piętowej; zawarta w S1 i wyższych klasach - **C**: obuwie częściowo przewodzące (dawniej: przewodzące) - **FO**: podeszwa odporna na olej napędowy; w wydaniu 2011 część klas S1–S5, od 2022 wymaganie dodatkowe — dlatego nowe buty mają FO w oznaczeniu - **WPA**: wierzch ograniczający przenikanie i wchłanianie wody; zastąpił WRU z 2011, zawarty w S2, S3, S6 i S7 - **WR**: wodoodporność całego buta; zawarta w S6 i S7 - **HRO**: podeszwa odporna na kontakt z gorącym podłożem - **HI · CI**: izolacja spodu buta od ciepła · od zimna - **M**: ochrona śródstopia - **AN**: ochrona kostki - **CR**: wierzch odporny na przecięcie - **SC**: nosek odporny na ścieranie — nowe badanie w 2022 - **LG**: przyczepność na szczeblu drabiny — od 2022 dostępne dla każdego obuwia bezpiecznego - **ESD**: spoza EN ISO 20345: obuwie do stref ochrony elektroniki przed wyładowaniami, wg norm serii EN 61340; chroni wyrób, nie użytkownika Symbole wg EN ISO 20345:2022; ESD wg serii EN 61340 **Antyelektrostatyczne nie znaczy elektroizolacyjne.** Symbol A ogranicza gromadzenie się ładunku na ciele, ale nie chroni przed porażeniem. Obuwie elektroizolacyjne do prac pod napięciem ma osobną normę, EN 50321-1, i osobne klasy. ## Podnosek stalowy czy kompozytowy, wkładka stalowa czy tekstylna materiał a wymaganie Norma nie wymaga materiału, tylko wyniku. Podnosek stalowy i kompozytowy w bucie zgodnym z EN ISO 20345 muszą wytrzymać to samo: 200 J i 15 kN. Wkładkę norma rozróżnia — materiał i rodzaj próby widać w oznaczeniu (P, PL, PS). W katalogu filtrujesz po obu: podnosek [kompozytowy](https://swiatsrub.pl/category/obuwie-bezpieczne/podnosek-ochronny~kompozyt) lub [stalowy](https://swiatsrub.pl/category/obuwie-bezpieczne/podnosek-ochronny~stal), wkładka [kevlarowa](https://swiatsrub.pl/category/obuwie-bezpieczne/wkladka~antyprzebiciowa-kevlar) lub [stalowa](https://swiatsrub.pl/category/obuwie-bezpieczne/wkladka~antyprzebiciowa-stal). > **Wskazanie inżynierskie — zalecenie, nie wymaganie normy.** > > cechy materiałów, nie wymóg normy > > - **Podnosek kompozytowy** — lżejszy, niemagnetyczny, słabiej przewodzi zimno i ciepło; bywa grubszy, więc but ma pełniejszy nosek. > - **Podnosek stalowy** — cieńszy przy tej samej ochronie, zwykle tańszy; przy bramkach z wykrywaczem metalu daje sygnał. > - **Wkładka tekstylna (PL, PS)** — giętka, zwykle pokrywa całą powierzchnię podeszwy; PS przechodzi ostrzejszą próbę cienkim gwoździem kosztem sztywności. > - **Wkładka stalowa (P)** — sztywna, o odporności potwierdzonej określoną próbą, nie obejmuje zwykle samego brzegu podeszwy. ## Jaką klasę do jakiej pracy praktyka, nie wymóg normy > **Wskazanie inżynierskie — zalecenie, nie wymaganie normy.** > > punkt wyjścia; o klasie decyduje ocena ryzyka > > Norma definiuje klasy, a nie stanowiska. Poniższe przyporządkowania to praktyka zakupowa, którą trzeba zestawić z oceną ryzyka na konkretnym stanowisku. > > - **Magazyn, sucha hala** — S1 lub S1P, z SR: [półbuty](https://swiatsrub.pl/category/polbuty) i [buty S1P](https://swiatsrub.pl/category/obuwie-bezpieczne/klasa-ochrony~s1p). > - **Warsztat, olej na posadzce** — S1P lub S3 z FO i SR. > - **Budowa** — S3 (także S3L, S3S) z SR: [trzewiki S3](https://swiatsrub.pl/category/obuwie-bezpieczne/klasa-ochrony~s3). > - **Cały dzień na zewnątrz, w mokrym** — S3; przy stałym kontakcie z wodą S7, które ma wodoodporność całego buta. > - **Lato, hala** — [sandały](https://swiatsrub.pl/category/sandaly) S1P lub S1PS. > - **Błoto, woda powyżej kostki** — [kalosze](https://swiatsrub.pl/category/kalosze) S5. > - **Bez ryzyka urazu palców** — [obuwie zawodowe](https://swiatsrub.pl/category/obuwie-zawodowe) bez podnoska, klasy O1–O3 wg EN ISO 20347. ## Bezpieczne, ochronne, zawodowe: trzy normy EN ISO 20345 · 20346 · 20347 - **EN ISO 20345**: obuwie bezpieczne: podnosek 200 J / 15 kN; klasy SB i S1–S7 - **EN ISO 20346**: obuwie ochronne: podnosek 100 J / 10 kN; własne klasy - **EN ISO 20347**: obuwie zawodowe: bez podnoska ochronnego; klasy OB i O1–O7 Zakres trzech norm obuwia ŚOI Klasy obuwia zawodowego zbudowano tak samo jak klasy S, tylko bez podnoska: **OB** to wymagania podstawowe (dopuszczalna otwarta pięta), **O1** dodaje zamkniętą piętę, A i E, **O2** — WPA, **O3** — wkładkę antyprzebiciową i podeszwę z protektorem. W handlu, także w nazwach w naszym katalogu, „ochronne” bywa używane zamiennie z „bezpieczne”. O normie mówi litera klasy: S to EN ISO 20345, O to EN ISO 20347 — np. [półbuty O1 FO SR](https://swiatsrub.pl/products/sauten-polbuty-ochronne-lekkie-o1-fo-sr-czarny-zolty-hi-vis) to obuwie zawodowe bez podnoska, mimo słowa „ochronne” w nazwie. ## Jak czytać etykietę: dwa trzewiki S3 z katalogu 2011 i 2022 obok siebie ![Czarne trzewiki Zorge z niebieskimi przeszyciami](https://swiatsrub.pl/guide/catalogue/trzewiki-zorge.png) Zdjęcie katalogowe: [ZORGE trzewiki bezpieczne S3 SR FO, czarne](https://swiatsrub.pl/products/zorge-trzewiki-bezpieczne-s3-sr-fo-czarne). Zorge S3 SR FO — przykład modelu z nowym oznaczeniem SR. Pełną klasę, normę i rozmiar odczytaj z etykiety i dokumentacji. Zanim przeczytasz litery, sprawdź numer normy z rokiem wydania — na etykiecie, w opisie albo w deklaracji zgodności. Rok mówi, według której tabeli czytać resztę: to samo „S3” z 2011 i z 2022 r. ma inaczej nazwane badanie wierzchu (WRU i WPA), inny antypoślizg i inny status odporności na olej. Wydanie 2022 wymaga też, by na bucie była nazwa i adres producenta oraz co najmniej rok i miesiąc produkcji. ### S3 SRC — EN ISO 20345:2011 - **klasa: S3** — zamknięta pięta, A, E, wierzch WRU, wkładka, protektor - **antypoślizg: SRC** — ceramika z detergentem i stal z gliceryną - **olej: —** — odporność na olej zawarta w klasie, bez osobnego symbolu - **wkładka: P** — w opisie: stalowa, próba 1100 N ### S3 SR FO — EN ISO 20345:2022+A1:2024 - **klasa: S3** — zamknięta pięta, A, E, wierzch WPA, wkładka, protektor - **antypoślizg: SR** — ceramika z detergentem (podstawa) i ceramika z gliceryną - **olej: FO** — odporność na olej — teraz wymaganie dodatkowe, z symbolem - **wkładka: metal** — brak L/S przy S3 = wkładka metalowa Po lewej [trzewiki Muritz S3 SRC](https://swiatsrub.pl/products/muritz-trzewiki-ochronne-ocieplane-s3-src-czarne), po prawej [trzewiki Zorge S3 SR FO](https://swiatsrub.pl/products/zorge-trzewiki-bezpieczne-s3-sr-fo-czarne). Wyglądają podobnie, ale ich oznaczenia pochodzą z dwóch wydań normy. > **Uwaga:** Czytaj oznaczenie w całości: wydanie normy, klasę, literę wkładki i symbole dodatkowe. Klasa mówi o minimum, symbole — o tym, co zbadano ponad nie. O klasie obuwia decyduje ocena ryzyka na stanowisku — ten tekst jej nie zastępuje. Pozostałe oznaczenia odzieży i obuwia BHP zebraliśmy w [przewodniku po oznaczeniach BHP](https://swiatsrub.pl/poradnik/oznaczenia-bhp), a kody rękawic — w [artykule o EN 388](https://swiatsrub.pl/poradnik/en-388-oznaczenia-rekawic). ## Źródła i dokumentacja Wskazane materiały i wydania norm wykorzystano przy opracowaniu artykułu. Link do normy może prowadzić do opisu wydawcy; dostęp do pełnego tekstu bywa płatny. Wskazania inżynierskie oznaczamy osobno od wymagań norm. 1. [Safety Footwear — catalogue 2024](https://www.uvex-safety.com/fileadmin/www.uvex-safety.com/Media/catalogues_and_brochures/en/2024/uvex_safety_Footwear_72dpi.pdf) — uvex. Oznaczenia EN ISO 20345:2022 i różnice P, PL, PS, SR oraz przykładowa etykieta. 2. [Rozporządzenie (UE) 2016/425 w sprawie ŚOI](https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:32016R0425) — Unia Europejska / EUR-Lex. Obowiązki producenta, ocena zgodności i dokumentacja; załącznik V: certyfikat badania typu UE i jego przegląd. 3. Update of EN ISO 20345:2011 (2023) — TÜV Rheinland LGA Products. Zmiany w wydaniu 2022: poślizg, przebicie, WPA, SC, LG i nowe klasy. 4. EN ISO 20345:2022 + A1:2024 — CEN / krajowe jednostki normalizacyjne. Oznaczenia i wymagania obuwia bezpiecznego. 5. ISO 20345:2022 — Safety Jogger. Porównanie oznaczeń poprzedniego i nowego wydania. ## Powiązane produkty i kategorie - [S3](https://swiatsrub.pl/category/obuwie-bezpieczne/klasa-ochrony~s3): budowa, na zewnątrz - [S1P](https://swiatsrub.pl/category/obuwie-bezpieczne/klasa-ochrony~s1p): z wkładką, na sucho - [SB](https://swiatsrub.pl/category/obuwie-bezpieczne/klasa-ochrony~sb): sam podnosek - [SR](https://swiatsrub.pl/category/obuwie-bezpieczne/odpornosc-na-poslizg~sr): antypoślizg wg 2022 - [O1–O3](https://swiatsrub.pl/category/obuwie-zawodowe): bez podnoska Aktualne wykonania, jednostki sprzedaży, wielkości opakowań, ceny i dostępność sprawdź na karcie wybranego wariantu produktu. ## Czytaj dalej - [Oznaczenia BHP: normy na rękawicach, butach, odzieży i okularach](https://swiatsrub.pl/poradnik/oznaczenia-bhp/index.md) - [EN 388: jak czytać oznaczenia rękawic (np. 4X42C)](https://swiatsrub.pl/poradnik/en-388-oznaczenia-rekawic/index.md) - [Ochronniki słuchu: co znaczy SNR i H, M, L (EN 352)](https://swiatsrub.pl/poradnik/ochronniki-sluchu-snr/index.md)