# Kod powłoki galwanicznej wg ISO 4042: jak czytać A2K, A3C i P3R

Źródło: [Świat Śrub — artykuł](https://swiatsrub.pl/poradnik/kody-powlok-iso-4042)

Aktualizacja treści: 2026-10-18. Język: polski.

Opracowanie: Świat Śrub. [Zasady redakcyjne i zgłaszanie poprawek](https://swiatsrub.pl/poradnik/zasady-redakcyjne).

Trzy znaki na etykiecie śrub ocynkowanych mówią, z czego jest powłoka, jaka jest jej minimalna grubość i jak wygląda jej wykończenie. Tabele kodu wg ISO 4042 (DIN 267-9), grubości, które mieszczą się w gwincie, i to, czego kod nie mówi.

**A2K, A3C i P3R to historyczny trzyznakowy zapis z ISO 4042:1999.** Litery i cyfra opisują metal powłoki, minimalną grubość i wykończenie. Nadal spotkasz go w handlu, ale nie jest oznaczeniem z aktualnego wydania 2022. Kod A2K nie oznacza stali nierdzewnej A2 i nie podaje kompletu wymagań korozyjnych ani montażowych.

## Przykład: A2K na starej etykiecie

przykład i kontrola przed zakupem

> **Przykład i kontrola — zalecenie, nie wymaganie normy.**
> 
> wskazówki doboru, nie zatwierdzenie zamiany
> 
> A2K czytane według ISO 4042:1999 oznacza cynk, kod grubości 2 i wykończenie K. Nie oznacza stali A2 ani potwierdzenia odporności na chlorki. Przy nowym zamówieniu potwierdź aktualną specyfikację powłoki; sama zgodność barwy nie odtwarza starego procesu.
> 
> - Zachowaj zdjęcie etykiety oraz rok specyfikacji, z której pochodzi kod.
> - Oddziel grubość od odporności w badaniu i od trwałości w eksploatacji.
> - Jeśli ważne są skład pasywacji, uszczelniacz lub tarcie, wymagaj ich osobnego potwierdzenia.

## Trzy znaki, trzy pytania

metal · grubość · wykończenie

### A2K — ocynk biały

- **1. znak · metal: A** — cynk (Zn)

- **2. znak · grubość: 2** — min. 5 µm

- **3. znak · wykończenie: K** — błyszczące, pasywacja niebieskawa

### A3C — ocynk żółty

- **1. znak · metal: A** — cynk (Zn)

- **2. znak · grubość: 3** — min. 8 µm

- **3. znak · wykończenie: C** — matowe, pasywacja żółtawa, opalizująca

### P3R — cynk-nikiel czarny

- **1. znak · metal: P** — cynk-nikiel (ZnNi)

- **2. znak · grubość: 3** — min. 8 µm

- **3. znak · wykończenie: R** — matowe, brązowoczarne do czarnego

Ten sam schemat dla każdej powłoki: metal z tabeli 1, grubość z tabeli 2, wykończenie z tabeli 3.

## Pierwszy znak: metal powłoki

tabela 1 · ISO 4042

W elementach złącznych w praktyce spotyka się głównie A (cynk) i P (cynk-nikiel); E–H to powłoki dekoracyjne. Stosowanie kadmu (B) jest w wielu krajach ograniczone lub zakazane. W powłokach z chromem jego grubość wynosi ok. 0,3 µm.

| Kod | Metal powłoki | Symbol |
| --- | --- | --- |
| A | cynk | Zn |
| B | kadm | Cd |
| C | miedź | Cu |
| D | mosiądz | CuZn |
| E | nikiel | Ni |
| F | nikiel-chrom | Ni Cr |
| G | miedź-nikiel | CuNi |
| H | miedź-nikiel-chrom | CuNi Cr |
| J | cyna | Sn |
| K | miedź-cyna | CuSn |
| L | srebro | Ag |
| N | miedź-srebro | CuAg |
| P | cynk-nikiel | ZnNi |
| Q | cynk-kobalt | ZnCo |
| R | cynk-żelazo | ZnFe |

## Drugi znak: grubość powłoki

tabela 2 · grubość minimalna

Kody uporządkowane według grubości — kod 9 (10 µm) wypada między 3 a 4. Podział na warstwy w powłokach dwuwarstwowych ma charakter informacyjny.

| Kod | Powłoka jednowarstwowa \[µm\] | Powłoka dwuwarstwowa \[µm\] |
| --- | ---: | ---: |
| 0 | — | — |
| 1 | 3 | — |
| 2 | 5 | 2 + 3 |
| 3 | 8 | 3 + 5 |
| 9 | 10 | 4 + 6 |
| 4 | 12 | 4 + 8 |
| 5 | 15 | 5 + 10 |
| 6 | 20 | 8 + 12 |
| 7 | 25 | 10 + 15 |
| 8 | 30 | 12 + 18 |

Grubszej powłoki nie można dobrać dowolnie: musi zmieścić się w luzie gwintu. Na boku zwoju gwintu metrycznego (60°) warstwa o grubości t zwiększa średnicę podziałową o ok. 4·t, a gwint śruby 6g ma do dyspozycji tylko odchyłkę podstawową es. Stąd zasada, że grubość powłoki na gwincie nie powinna przekraczać ok. jednej czwartej tej odchyłki.

Odchyłka podstawowa wg ISO 965-1 (es = −(15 + 11·P) µm), grubość graniczna ≈ es / 4, zaokrąglona w dół. Wartości przybliżone — dokładne grubości graniczne dla danej tolerancji podaje ISO 4042.

| Gwint | Skok \[mm\] | Odchyłka es dla 6g \[µm\] | Maks. grubość powłoki ok. \[µm\] |
| --- | ---: | ---: | ---: |
| M4 | 0,7 | 22 | 5 |
| M6 | 1 | 26 | 6 |
| M8 | 1,25 | 28 | 7 |
| M10 | 1,5 | 32 | 8 |
| M12 | 1,75 | 34 | 8 |
| M16 | 2 | 38 | 9 |
| M20 | 2,5 | 42 | 10 |
| M24 | 3 | 48 | 12 |

> **Uwaga:** Dlatego drobne śruby (do M8) mają zwykle kod grubości 2 (5 µm), a kod 3 (8 µm) mieści się w gwincie 6g dopiero od M10. Kod 4 (12 µm) na gwincie o małej średnicy grozi tym, że śruba nie wejdzie w nakrętkę 6H albo powłoka zostanie zdarta przy montażu — grubsze powłoki wymagają gwintu wykonanego z większym luzem (np. 6f, 6e).

## Trzeci znak: wykończenie i pasywacja

tabela 3 · barwa typowa

Ponadto: N — wysokobłyszczące, bez barwy; P — wykończenie dowolne, barwa jak B, C lub D; U — dowolne wykończenie bez pasywacji (np. A5U). Pasywacja jest możliwa tylko na powłokach cynkowych (także ze stopów cynku) i kadmowych; barwa niebieskawa dotyczy wyłącznie cynku.

| Pasywacja — typowa barwa | matowe | półbłyszczące | błyszczące |
| --- | --- | --- | --- |
| bezbarwna | A | E | J |
| niebieskawa do niebieskawej opalizującej | B | F | K |
| żółtawa z refleksem do żółtobrązowej, opalizująca | C | G | L |
| jasnooliwkowa do oliwkowobrązowej | D | H | M |
| brązowoczarna do czarnej | R | S | T |

W handlu nazwy skracają się do barwy: **ocynk biały** (w katalogu oc.B) to pasywacja bezbarwna lub niebieskawa — kody A, B, E, F, J, K; **ocynk żółty** (oc.Z) — C, G, L; **ocynk czarny** — R, S, T.

> **Wskazanie inżynierskie — zalecenie, nie wymaganie normy.**
> 
> co się zmieniło od wydania normy z 1999 r.
> 
> Kod pochodzi z ISO 4042:1999 i nadal dominuje na etykietach i w zamówieniach. Dwie rzeczy warto przy nim wiedzieć:
> 
> - Barwne pasywacje z tabeli (żółta, oliwkowa, czarna) były pierwotnie chromianowe, na bazie Cr(VI). Ze względu na ograniczenia REACH, RoHS i dyrektywy o pojazdach wycofanych z eksploatacji nie można z samej barwy wywnioskować składu obecnego procesu ani zgodności z ograniczeniami substancji. Potwierdź je w dokumentacji dostawcy.
> - Nowsze wydania ISO 4042 (2018, obecnie 2022) zastąpiły ten kod oznaczeniem według norm na powłoki cynkowe i ze stopów cynku (ISO 2081, ISO 19598) i pozwalają określić wymaganą odporność w godzinach testu w obojętnej mgle solnej (ISO 9227). Przy zamówieniach technicznych warto podawać wymaganą odporność, nie tylko kod.

## O czym kod nie mówi

wodór · odporność · gwint

- **O odporności w godzinach.** Kod opisuje metal, grubość i wygląd. Ile godzin w mgle solnej wytrzyma powłoka, zależy od rodzaju pasywacji i ewentualnego uszczelniacza — trzeba to wymagać osobno.
- **O odwodorowaniu.** Galwanizacja niesie ryzyko kruchości wodorowej dla twardych śrub. ISO 4042:2022 wymaga dla klasy 12.9 kontroli procesu i wygrzewania, dla 10.9 jednego z nich (do wyboru producenta), a poniżej 10.9 nie wymaga niczego; więcej można uzgodnić z dostawcą. Szczegóły w artykule [Kruchość wodorowa śrub](https://swiatsrub.pl/poradnik/kruchosc-wodorowa).
- **O gatunku stali.** „A2” w kodzie powłoki to cynk o grubości co najmniej 5 µm, a nie stal nierdzewna A2 wg ISO 3506-1.

> **Jak czytać kod**
> 
> Litera — z czego jest powłoka. Cyfra — ile jej jest co najmniej. Druga litera — jak wygląda. Wszystkiego innego trzeba wymagać osobno.
> 
> A2K · A3C · P3R

## Źródła i dokumentacja

Wskazane materiały i wydania norm wykorzystano przy opracowaniu artykułu. Link do normy może prowadzić do opisu wydawcy; dostęp do pełnego tekstu bywa płatny. Wskazania inżynierskie oznaczamy osobno od wymagań norm.

1. [ISO 4042:1999 (wydanie historyczne)](https://www.iso.org/standard/25454.html) — ISO. Tablice 1–3: historyczny trzyznakowy kod metalu, grubości i wykończenia. To nie jest aktualne wydanie normy.

2. [Electroplating and zinc flake (04/2022)](https://www.bossard.com/-/media/bossard-group/website/documents/white-paper/bossard-whitepaper-electroplating-zinc-flake-en-04-2022.pdf?sc_lang=en) — Bossard. Warunki badania NSS: stan po powlekaniu a po dostawie; transport i montaż wpływają na ochronę.

3. ISO 965-1 — ISO. Tolerancje gwintu i miejsce na powłokę.

## Powiązane produkty i kategorie

- [oc.B](https://swiatsrub.pl/category/sruby/pokrycie~ocynk-galwaniczny-bialy-oc-b): śruby, ocynk biały · np. A2K

- [oc.B](https://swiatsrub.pl/category/nakretki/pokrycie~ocynk-galwaniczny-bialy-oc-b): nakrętki, ocynk biały

- [Zn-Ni](https://swiatsrub.pl/category/sruby/pokrycie~cynk-nikiel-czarny-zn-ni-cz): cynk-nikiel · kod P

Aktualne wykonania, jednostki sprzedaży, wielkości opakowań, ceny i dostępność sprawdź na karcie wybranego wariantu produktu.

## Czytaj dalej

- [Kruchość wodorowa śrub: 10.9 i 12.9 z powłoką](https://swiatsrub.pl/poradnik/kruchosc-wodorowa/index.md)

- [Ocynk ogniowy czy galwaniczny: grubość, trwałość, nakrętka](https://swiatsrub.pl/poradnik/ocynk-ogniowy-czy-galwaniczny/index.md)

- [Czarne śruby: cynk-nikiel, cynk płatkowy czy czernienie](https://swiatsrub.pl/poradnik/czarne-sruby/index.md)