# Naprawa gwintu: wkładka gwintowa DIN 8140 — jak założyć

Źródło: [Świat Śrub — artykuł](https://swiatsrub.pl/poradnik/naprawa-gwintu)

Aktualizacja treści: 2026-10-18. Język: polski.

Opracowanie: Świat Śrub. [Zasady redakcyjne i zgłaszanie poprawek](https://swiatsrub.pl/poradnik/zasady-redakcyjne).

Jak przywrócić zerwany gwint w otworze bez zmiany rozmiaru śruby: kiedy wystarczy przegwintować, kiedy potrzebna jest wkładka drutowa wg DIN 8140, jakie wiertło i gwintownik do niej dobrać i jak ją osadzić.

Zerwanego gwintu w otworze nie trzeba ratować większą śrubą. Wkładka gwintowa drutowa wg **DIN 8140** przywraca gwint tego samego rozmiaru: rozwiercasz otwór, nacinasz w nim większy gwint EG i wkręcasz w niego sprężynę z drutu nierdzewnego. Jej wnętrze tworzy gwint metryczny w tolerancji 6H, jak w nakrętce. Pod wkładkę M8 wierci się 8,4 mm, nie 6,8 mm.

## Przykład: ratowanie M8 bez zmiany śruby

przykład i kontrola przed zakupem

> **Przykład i kontrola — zalecenie, nie wymaganie normy.**
> 
> wskazówki doboru, nie zatwierdzenie zamiany
> 
> Wkładka M8 × 1,25–1,5D ma nominalnie 12 mm długości po zamontowaniu. Potrzebuje gwintownika EG/STI M8 × 1,25 oraz wiertła z instrukcji tego systemu. Zwykły gwintownik M10 nie zastępuje EG M8.
> 
> - Oceń pęknięcia, ilość materiału do krawędzi oraz dostępną głębokość.
> - Dobierz długość wkładki do materiału korpusu i klasy śruby, nie tylko do długości starego gwintu.
> - W elemencie odpowiedzialnym potwierdź dopuszczalność naprawy i sposób kontroli w dokumentacji urządzenia.

## Przegwintować, wkładka czy większy gwint

od najprostszej naprawy

Sposób naprawy zależy od tego, co zostało z gwintu. Zanim zaczniesz, ustal rozmiar i skok: gwint naprawia się na ten sam wymiar, a pomyłka w skoku, np. M10 zamiast M10 × 1,25, przekreśla całą pracę. Jak rozpoznać gwint, opisujemy w artykule [rodzaje gwintów](https://swiatsrub.pl/poradnik/rodzaje-gwintow).

> **Wybór naprawy — zalecenie, nie wymaganie normy.**
> 
> praktyka warsztatowa
> 
> | Stan gwintu | Naprawa | Śruba |
> | --- | --- | --- |
> | zwoje całe, ale zgniecione na wejściu albo zabrudzone | przegwintowanie gwintownikiem wykańczającym tego samego rozmiaru | bez zmian |
> | zwoje zerwane, śruba nie trzyma | wkładka drutowa DIN 8140 | bez zmian |
> | gwint w miękkim materiale (stop lekki, tworzywo, drewno) zniszczony na całej długości | wkładka samogwintująca, np. AN 335 | bez zmian, otwór dużo większy |
> | dużo materiału wokół otworu, rozmiar śruby obojętny | gwint o rozmiar większy, np. M8 → M10 | większa |

Przegwintowanie pomaga tylko wtedy, gdy zwoje są na miejscu. Jak prowadzić gwintownik, opisujemy w artykule [jak gwintować gwintownikiem](https://swiatsrub.pl/poradnik/gwintowanie-gwintownikiem). Do gniazd świec zapłonowych i sond lambda w samochodach są osobne [zestawy naprawcze](https://swiatsrub.pl/category/do-naprawy-gwintow), które oczyszczają i odtwarzają gwint w gnieździe. Gdy śruba urwała się w otworze, najpierw trzeba ją usunąć, np. [wykrętakiem](https://swiatsrub.pl/products/wykretaki-do-srub).

## Wkładka drutowa wg DIN 8140: jak działa

DIN 8140-1 · DIN 8140-2

Wkładka to drut o przekroju rombu, zwinięty w sprężynę. Strona zewnętrzna wkręca się w gwint nacięty w części, wewnętrzna tworzy gwint pod śrubę. DIN 8140-1 opisuje same wkładki (wymiary wkładek z katalogu są w [karcie normy DIN 8140 A](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/din-8140-a)), DIN 8140-2 — gwint w otworze pod wkładkę. Ten gwint oznacza się **EG** (od niem. Einsatzgewinde; w literaturze angielskiej STI). Wkładka wkręcona w gwint EG daje gwint metryczny w tolerancji **6H**.

Gwint EG ma ten sam skok co gwint docelowy, ale większą średnicę: EG M8 ma skok 1,25 mm i średnicę zewnętrzną ok. 9,6 mm. W stanie swobodnym wkładka jest jeszcze większa. Przy wkręcaniu zwija się na narzędziu, a potem rozpiera w gwincie EG i trzyma się w nim bez kleju.

W katalogu są dwie formy. **DIN 8140 A** to wkładka zwykła: śruba obraca się w niej swobodnie. **DIN 8140 B** to wkładka samohamowna — ma jeden lub kilka zwojów odkształconych w wielobok, które zaciskają się na gwincie śruby i stawiają opór przy odkręcaniu. Obie formy są ze stali nierdzewnej.

- **M8 × 1,25**: gwint, który powstaje po montażu, czyli rozmiar śruby
- **1,5D**: długość nominalna jako wielokrotność średnicy: 1,5 × 8 = 12 mm; w katalogu 1D, 1,5D, 2D, 2,5D i 3D
- **A · B**: forma: zwykła · samohamowna
- **EG M8**: gwint w otworze pod wkładkę M8 × 1,25 i oznaczenie gwintownika do niego

Oznaczenia wkładek w katalogu, np. „Wkładka gwintowa ~DIN 8140 A M8x1,25-1,5D”; EG wg DIN 8140-2

Długość nominalna to minimalna długość pełnego gwintu EG w otworze nieprzelotowym albo minimalna grubość ścianki przy otworze przelotowym. Wkładka M8-1,5D potrzebuje więc co najmniej 12 mm pełnego gwintu EG.

> **Wskazanie inżynierskie — zalecenie, nie wymaganie normy.**
> 
> wskazania producenta wkładek (Böllhoff)
> 
> - **W aluminium** wkładka daje gwint mocniejszy i trwalszy niż nacięty w nim bezpośrednio. Gwint EG ma większą średnicę, więc ścinana jest większa powierzchnia materiału części, a drut nierdzewny o wytrzymałości min. 1400 N/mm² nie zużywa się przy częstym wkręcaniu śruby. Dlatego wkładki stosuje się nie tylko do naprawy, ale też od nowości, w gwintach w stopach lekkich.
> - **Wkładka samohamowna** (DIN 8140 B) zabezpiecza śrubę przed samoczynnym odkręceniem tak jak nakrętka samohamowna: opór przewijania dają zwoje odkształcone w wielobok, nie klej. Producent wkładek Böllhoff przewiduje wersję samohamowną do śrub klasy 8.8 i wyższych i podaje dla niej momenty przewijania wg ISO 2320. Inne sposoby porównujemy w artykule [zabezpieczenie śrub przed odkręceniem](https://swiatsrub.pl/poradnik/zabezpieczenie-srub-przed-odkreceniem).

## Wiertło i gwintownik pod wkładkę

gwint EG wg DIN 8140-2

Otwór pod wkładkę jest większy niż pod zwykły gwint, bo gwint EG jest większy. O wyborze wiertła decyduje średnica wewnętrzna gwintu EG, a ona ma pole tolerancji. Dlatego różni producenci mogą podawać nieco inne wiertła; wybierz tabelę właściwego systemu i uwzględnij rzeczywistą średnicę otworu.

Gwint metryczny zwykły. Wiertło pod wkładkę i średnica wewnętrzna gwintu EG wg tablicy wierteł Hartner (gwint EG dla wkładek DIN 8140). Wiertło pod zwykły gwint wg DIN 336 — pełna tabela w artykule [otwór pod gwint](https://swiatsrub.pl/poradnik/otwory-pod-gwint). Inni producenci podają 5,2 mm pod M5, a w zestawach spotyka się wiertła 8,3 mm pod M8, 10,4 mm pod M10 i 12,4 mm pod M12 — wszystkie mieszczą się w tym samym polu.

| Gwint | Wiertło pod zwykły gwint \[mm\] | Wiertło pod wkładkę \[mm\] | Ø wewn. gwintu EG, min–max \[mm\] |
| --- | ---: | ---: | ---: |
| M4 | 3,3 | 4,2 | 4,152–4,292 |
| M5 | 4,2 | 5,25 | 5,174–5,334 |
| M6 | 5,0 | 6,3 | 6,217–6,407 |
| M8 | 6,8 | 8,4 | 8,271–8,483 |
| M10 | 8,5 | 10,5 | 10,324–10,560 |
| M12 | 10,2 | 12,5 | 12,379–12,644 |
| M16 | 14,0 | 16,5 | 16,433–16,733 |

Gwint EG nacina się gwintownikiem EG do danego rozmiaru. Zwykły gwintownik większego rozmiaru go nie zastąpi: pod wkładkę M8 potrzebny jest gwint o skoku 1,25 mm, a gwintownik M10 ma skok 1,5 mm. Dlatego wiertło, gwintownik EG, narzędzie do wkręcania i wkładki bierze się z jednego systemu — najprościej w [zestawie naprawczym](https://swiatsrub.pl/category/zestawy-naprawcze-wkladek-gwintowych-drutowych) dobranym do rozmiaru gwintu. W katalogu są też wkładki do gwintów drobnozwojnych, np. M10 × 1,25 i M12 × 1,5; wiertło i gwintownik EG dobiera się do nich tak samo, z tabeli producenta systemu.

## Jak założyć wkładkę gwintową: krok po kroku

wg instrukcji producentów

![Cztery etapy naprawy gwintu: przygotowanie otworu, nacięcie gwintu EG, osadzenie wkładki poniżej czoła i kontrola montażu](https://swiatsrub.pl/guide/figures/naprawa-gwintu.svg)

Skrócony przegląd operacji. Wiertło, gwintownik EG, głębokość osadzenia i postępowanie z zabierakiem dobiera się do konkretnego systemu wkładek; pełna kolejność znajduje się poniżej.

> **Kolejność pracy — zalecenie, nie wymaganie normy.**
> 
> instrukcje producentów wkładek, nie wymóg DIN 8140
> 
> - **1. Rozwiercenie.** Rozwierć zniszczony gwint wiertłem z tabeli wyżej. Otwór nieprzelotowy wierć głębiej niż długość wkładki, z zapasem na nakrój gwintownika EG.
> - **2. Fazka.** Pogłęb wejście otworu stożkiem 90° na średnicę ok. 0,1 mm większą od średnicy zewnętrznej gwintu EG i usuń zadziory.
> - **3. Gwint EG.** Natnij go gwintownikiem EG w pokrętle, prostopadle, z olejem do gwintowania. W otworze nieprzelotowym gwint ma objąć całą długość wkładki. Usuń wióry i oczyść otwór.
> - **4. Wkładka na narzędziu.** Nałóż wkładkę na narzędzie do wkręcania zabierakiem do dołu, w stronę otworu.
> - **5. Wkręcanie.** Wkręcaj z lekkim naciskiem, w kierunku gwintu. Nie kręć wstecz: zabierak może się wyłamać za wcześnie.
> - **6. Głębokość.** Ostatni zwój wkładki ma się schować pod powierzchnią. Producenci podają 0,25–0,5 skoku albo pół zwoju poniżej krawędzi otworu.
> - **7. Zabierak.** W otworze przelotowym wyłam go wybijakiem w karbie i wyjmij; w dużych rozmiarach, od ok. M14, chwyta się go szczypcami. W otworze nieprzelotowym zabierak może zostać, jeśli śruba nie musi sięgać do samego dna.
> - **8. Kontrola.** Śruba ma wejść ręką na całą długość wkładki.

## Jaka długość wkładki

wskazania producenta

Długość dobiera się do materiału części i klasy śruby. Im słabszy materiał i mocniejsza śruba, tym dłuższa wkładka, żeby przy przeciążeniu pękła śruba, a nie gwint w części — ta sama zasada co przy długości wkręcenia śruby w gwint nacięty bezpośrednio.

> **Długość wkładki — zalecenie, nie wymaganie normy.**
> 
> Böllhoff: śruba jako najsłabszy element, 20 °C
> 
> Dla aluminium i materiałów o podobnym stosunku wytrzymałości na ścinanie do rozciągania (0,6–0,7). „—” — producent nie podaje długości. Krótsza wkładka wymaga potwierdzenia próbą.
> 
> | Wytrzymałość materiału Rm \[N/mm²\] | Śruba 8.8 | Śruba 10.9 |
> | --- | ---: | ---: |
> | do 100 | 3,5D | — |
> | 100–150 | 2,5D | 2,5D |
> | 150–200 | 2,5D | 2,5D |
> | 200–250 | 1,5D | 2,5D |
> | 250–300 | 1,5D | 1,5D |

## Wkładka samogwintująca: tuleja zamiast sprężyny

AN 335 · wg karty normy

Wkładka samogwintująca to tuleja z gwintem wewnętrznym i zewnętrznym oraz rowkiem nacinającym. Wkręca się ją w gładki otwór, a rowek sam nacina gwint w materiale. Wg karty normy [AN 335](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/an-335) nadaje się do stopów lekkich, żeliwa, metali nieżelaznych, tworzyw i twardego drewna. Otwór jest wyraźnie większy niż pod wkładkę drutową: dla M8 karta podaje 10,9–11,2 mm, przy średnicy zewnętrznej wkładki 12 mm i długości 15 mm.

W katalogu: [wkładki samogwintujące](https://swiatsrub.pl/category/wkladki-gwintowe-pelne) ze stali ocynkowanej, nierdzewnej i z mosiądzu. Wkładkę wkręca się rowkiem w stronę materiału; karta normy zaleca próby przed doborem wkładki i parametrów jej osadzania.

## Najczęstsze błędy

przy naprawie gwintu

- **Wiertło pod zwykły gwint.** 6,8 mm pod wkładkę M8 to otwór za mały o ponad 1,5 mm; gwintownik EG się w nim złamie. Pod wkładkę M8 wierci się 8,3–8,4 mm.
- **Zwykły gwintownik zamiast EG.** Gwintownik M10 ma skok 1,5 mm, a wkładka M8 potrzebuje gwintu EG o skoku 1,25 mm.
- **Wkładka nad powierzchnią.** Pierwszy zwój wystający ponad krawędź otworu rozgniecie się przy dokręcaniu. Wkładka ma się schować pod powierzchnią.
- **Zabierak w otworze przelotowym.** Niewyłamany blokuje śrubę; wyłamany i niewyjęty zostaje w części jako luźny kawałek drutu.
- **Za krótki gwint EG.** W otworze nieprzelotowym wkładka musi mieć pod sobą pełny gwint na całej długości, inaczej oprze się o niepełne zwoje nakroju i nie wejdzie na głębokość.

> **Uwaga:** Wkładka DIN 8140 przywraca ten sam gwint, ale potrzebuje własnego wiertła i gwintownika EG. Kupuj je razem, z jednego systemu, i zanim zaczniesz wiercić, sprawdź skok gwintu, który naprawiasz.

## Źródła i dokumentacja

Wskazane materiały i wydania norm wykorzystano przy opracowaniu artykułu. Link do normy może prowadzić do opisu wydawcy; dostęp do pełnego tekstu bywa płatny. Wskazania inżynierskie oznaczamy osobno od wymagań norm.

1. DIN 8140-1:2022-04 / DIN 8140-2 — DIN. Wkładki drutowe, gwint pod wkładkę i tolerancje.

2. HELICOIL — karty danych 0141.1 i 0142.0 — Böllhoff. Dobór gwintu pod wkładkę i parametry montażu.

## Powiązane produkty i kategorie

- [DIN 8140 A](https://swiatsrub.pl/products/wkl-gwintowa-sst-din-8140-a): wkładki drutowe, nierdzewne

- [DIN 8140 B](https://swiatsrub.pl/products/wkl-gwintowa-samoh-ss-din-8140-b): wkładki samohamowne

- [Zestawy](https://swiatsrub.pl/category/zestawy-naprawcze-wkladek-gwintowych-drutowych): zestawy naprawcze

- [AN 335](https://swiatsrub.pl/category/wkladki-gwintowe-pelne): wkładki samogwintujące

- [Auto](https://swiatsrub.pl/category/do-naprawy-gwintow): gniazda świec i sond lambda

Aktualne wykonania, jednostki sprzedaży, wielkości opakowań, ceny i dostępność sprawdź na karcie wybranego wariantu produktu.

## Czytaj dalej

- [Jak gwintować gwintownikiem i narzynką: gwintowanie ręczne krok po kroku](https://swiatsrub.pl/poradnik/gwintowanie-gwintownikiem/index.md)

- [Otwór pod gwint: tabela wierteł M2–M36 (zwykły i drobnozwojny)](https://swiatsrub.pl/poradnik/otwory-pod-gwint/index.md)

- [Rodzaje gwintów i ich oznaczenia — przewodnik](https://swiatsrub.pl/poradnik/rodzaje-gwintow/index.md)