# DIN 7991 a ISO 10642 — czym różnią się śruby imbusowe z łbem stożkowym

Źródło: [Świat Śrub — artykuł](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/din-7991-vs-iso-10642)

Aktualizacja treści: 2026-10-18. Język: polski.

Opracowanie: Świat Śrub. [Zasady redakcyjne i zgłaszanie poprawek](https://swiatsrub.pl/poradnik/zasady-redakcyjne).

ISO 10642 zastąpiła DIN 7991, ale nie jest jej kopią: gwint i gniazdo są te same, łeb — wyższy i inaczej zwymiarowany. Co to znaczy w gotowym pogłębieniu, skąd zero w klasie 010.9 i którą normę zamówić.

Śruba z łbem stożkowym i gniazdem sześciokątnym to w handlu „DIN 7991”, a według aktualnej normy — ISO 10642. Gwint i rozmiar gniazda się zgadzają, łeb nie: w ISO 10642 jest wyższy, a jego średnicę norma podaje jako teoretyczną średnicę stożka, nie jako wymiar łba. Dlatego w gotowym pogłębieniu śruba jednej normy nie zawsze siądzie tak jak śruba drugiej.

## Werdykt: warunkowo zamienne

DIN 7991 ↔ ISO 10642

**Warunkowo zamienne.** W każdym wspólnym rozmiarze, od M3 do M20, obie normy mają ten sam gwint, ten sam kąt łba 90° i to samo gniazdo — pasuje ten sam klucz imbusowy. Różni się łeb: w ISO 10642 jest wyższy o 0,16 mm przy M3 i o 1,66 mm przy M20, a jego średnicę opisano inaczej niż w DIN.

Przy zamianie w istniejącym pogłębieniu trzeba więc sprawdzić, jak łeb w nim siądzie. M18, M22 i M24 są tylko w DIN 7991; M22 i M24 mają tam łeb o kącie 60°, nie 90°.

## Porównanie w skrócie

wg kart norm DIN 7991 i ISO 10642

Klasy i oznaczenia wg kart norm. Wspólne w obu normach: gwint i jego skok, rozmiar gniazda s we wszystkich wspólnych średnicach, kąt łba 90° od M3 do M20 i klasa dokładności A.

|  | DIN 7991 | ISO 10642 |
| --- | --- | --- |
| Status | wycofana; zastąpiona przez ISO 10642 | aktualna |
| Zakres | M3–M24 | M2–M20, bez M18 |
| Kąt łba | 90°; M22 i M24 — 60° | 90° |
| Wysokość łba k | niższa | wyższa o 0,16–1,66 mm |
| Średnica łba dk | wymiar nominalny łba | średnica teoretyczna i rzeczywista min. |
| Klasy — stal | 8.8; inne wg uzgodnienia | 8.8, 10.9, 12.9 — cechowane 08.8, 010.9, 012.9 |
| Klasy — nierdzewna | A2-70 do M20, A2-50 powyżej | A2, A3, A4, A5 w klasach 50 i 70 |
| Nośność | — | ograniczona przez łeb |
| Oznaczenie | DIN 7991 – M12 × 60 – 8.8 | ISO 10642 – M12 × 40 – 12.9 |
| Zamienność | warunkowo zamienne | sprawdź łeb w pogłębieniu |

## Łeb: wysokość i średnica

M3–M20 · mm

DIN 7991 podaje średnicę łba dk jako zwykły wymiar: dla M10 — 20 mm. ISO 10642 podaje dwie liczby: **teoretyczną** średnicę łba (22,4 mm dla M10), czyli średnicę, jaką miałby stożek doprowadzony do ostrej krawędzi, i **rzeczywistą minimalną** (19,22 mm) — tyle co najmniej musi mieć gotowy łeb. Rzeczywisty łeb ISO mieści się między tymi wartościami. Liczb 20 i 22,4 nie porównuje się więc wprost: to dwa różne wymiary.

Wymiary w mm: dk DIN — nominalna, dk ISO — teoretyczna maks., k — wysokość łba maks.; (M14) — rozmiar niezalecany. Wg kart norm, sprawdzone z tablicami wymiarów obu norm. Rozmiar gniazda s jest w obu normach taki sam. Pełne tabele: [karta DIN 7991](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/din-7991) · [karta ISO 10642](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/iso-10642).

| Gwint | dk DIN 7991 | dk ISO 10642 teoret. | k DIN 7991 | k ISO 10642 | różnica k |
| --- | ---: | ---: | ---: | ---: | ---: |
| M3 | 6 | 6,72 | 1,7 | 1,86 | +0,16 |
| M4 | 8 | 8,96 | 2,3 | 2,48 | +0,18 |
| M5 | 10 | 11,2 | 2,8 | 3,1 | +0,3 |
| M6 | 12 | 13,44 | 3,3 | 3,72 | +0,42 |
| M8 | 16 | 17,92 | 4,4 | 4,96 | +0,56 |
| M10 | 20 | 22,4 | 5,5 | 6,2 | +0,7 |
| M12 | 24 | 26,88 | 6,5 | 7,44 | +0,94 |
| (M14) | 27 | 30,8 | 7 | 8,4 | +1,4 |
| M16 | 30 | 33,6 | 7,5 | 8,8 | +1,3 |
| M20 | 36 | 40,32 | 8,5 | 10,16 | +1,66 |

### DIN 7991 — M10

- **wysokość łba k: 5,5 mm** — maksymalna

- **średnica łba dk: 20 mm** — wymiar nominalny łba

- **gniazdo s: 6 mm** — klucz imbusowy 6

### ISO 10642 — M10

- **wysokość łba k: 6,2 mm** — maksymalna — o 0,7 mm więcej

- **średnica łba dk: 22,4 mm** — teoretyczna, przy ostrej krawędzi stożka (rzeczywista min. 19,22 mm)

- **gniazdo s: 6 mm** — klucz imbusowy 6 — bez zmian

Śruba M10 w obu normach: ten sam gwint, kąt i klucz, inny łeb.

## Co z tego wynika przy montażu

pogłębienie · klucz · zamiana

Klucz się nie zmienia: gniazdo s jest w obu normach takie samo, więc zamiana normy nie wymaga innego imbusa ani innej nasadki. Zmienia się to, jak łeb wypełnia pogłębienie. Sama ISO 10642 zwraca uwagę, że przy montażu trzeba zadbać o dopasowanie łba stożkowego do powierzchni oporowej pogłębienia, a dystrybutorzy wprost zastrzegają, że przejście z DIN 7991 na ISO 10642 wymaga sprawdzenia sytuacji montażowej.

> **Wskazanie inżynierskie — zalecenie, nie wymaganie normy.**
> 
> praktyka montażowa, nie wymóg normy
> 
> O tym, czy łeb zlicuje się z powierzchnią, decyduje jego rzeczywista średnica i wysokość w danej partii oraz wykonanie pogłębienia. Bez próby nie da się powiedzieć, o ile łeb ISO wystanie z pogłębienia wykonanego pod DIN.
> 
> - **Istniejące pogłębienie pod DIN 7991** — przed zamianą na ISO 10642 sprawdź jedną śrubę w otworze. Jeśli łeb musi się licować (prowadnice, płyty, elementy przesuwne), zostań przy normie z rysunku albo uzgodnij zmianę pogłębienia w dokumentacji; nie usuwaj materiału bez sprawdzenia grubości i powierzchni oporowej.
> - **Nowa konstrukcja** — wymiaruj pogłębienie pod łeb ISO 10642, czyli pod jego średnicę teoretyczną i wysokość k.
> - **Jedno połączenie, jedna norma** — śruby obu norm w jednym rzędzie mogą dać łby na różnej wysokości.

## Klasa 010.9: co oznacza zero

nośność ograniczona przez łeb

Aktualna ISO 10642 nosi tytuł „śruby z łbem stożkowym z gniazdem sześciokątnym **o ograniczonej nośności**”. Ze względu na geometrię łba jej siła zrywająca jest ograniczona — może być mniejsza, niż ISO 898-1 wymaga dla danej klasy — i norma zaznacza to w cechowaniu: przed klasą stoi zero — **08.8**, **010.9**, **012.9**. Nośność łba norma przyjmuje jako 80 % nośności gwintu, dla wszystkich rozmiarów i klas.

Zero nie oznacza gorszej stali: poza siłą zrywającą śruba musi spełniać pozostałe wymagania swojej klasy wg ISO 898-1. Ograniczenie dotyczy tego, ile przeniesie cała śruba z takim łbem. To ta sama logika co przy niskich nakrętkach 04 i 05 opisanych w [artykule o klasach wytrzymałości](https://swiatsrub.pl/poradnik/klasy-wytrzymalosci). W katalogu klasę z zerem mają także śruby opisane normą DIN 7991: [010.9 surowe](https://swiatsrub.pl/products/sr-imbus-stozk-010-9-surowe-din-7991) i [010.9 ocynkowane](https://swiatsrub.pl/products/sruba-imbus-stozk-010-9-oc-b-din-7991).

> **Wskazanie inżynierskie — zalecenie, nie wymaganie normy.**
> 
> dobór typu łba i momentu
> 
> - Łeb stożkowy wybiera się dla płaskiej powierzchni i centrowania części, nie dla siły. Jeśli połączenie ma przenieść pełną nośność klasy 10.9 lub 12.9, stosuje się łeb walcowy — [ISO 4762](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/iso-4762) — a nie śrubę stożkową wyższej klasy.
> - Moment dokręcania śruby 010.9 dobieraj z uwzględnieniem ograniczonej nośności łba. Wartości liczone dla pełnej klasy, jak w [tabeli momentów](https://swiatsrub.pl/poradnik/tabela-momentow), tego ograniczenia nie zawierają.

## Przykład zamiany: M10 w pogłębieniu pod DIN 7991

kontrola przed zamówieniem

> **Przykład i kontrola — zalecenie, nie wymaganie normy.**
> 
> wskazówki doboru, nie zatwierdzenie zamiany
> 
> Przy M10 obie śruby przyjmują ten sam imbus, ale liczby średnicy łba DIN i teoretycznego stożka ISO nie znaczą tego samego. Nie wyliczaj wysokości wystawania z samej różnicy tych liczb. Sprawdź próbkę w rzeczywistym pogłębieniu.
> 
> - Porównaj kąt, tolerancje i sposób podparcia łba.
> - Potwierdź ograniczoną nośność oraz moment dla danego wykonania.
> - Pogłębianie gotowej części wymaga oceny pozostałej grubości i zgody dokumentacji.

## Kiedy DIN 7991, kiedy ISO 10642

praktyka zamówień

### Sytuacja — którą normę

| Przypadek | Wskazanie |
| --- | --- |
| nowa konstrukcja, nowe pogłębienie | ISO 10642 |
| wymiana w gotowym pogłębieniu pod DIN | DIN 7991 lub próba |
| M18, M22, M24 | tylko DIN 7991 |
| klasa 12.9 | ISO 10642 · 012.9 |
| stal nierdzewna A2 / A4 | ISO 10642 |

praktyka zamówień; wiersze 12.9 i A2 / A4 opisują ofertę katalogu

### Co zostaje, co się zmienia

- **=**: gwint i skok — M3–M20
- **=**: gniazdo s — ten sam klucz
- **≠**: wysokość łba k — ISO wyższy
- **≠**: średnica łba dk — inna definicja

wg kart norm DIN 7991 i ISO 10642

## Jak zamówić

norma · gwint × długość · klasa

- **DIN 7991 – M12 × 60 – 8.8**: śruba z łbem stożkowym z gniazdem sześciokątnym, gwint M12, długość nominalna 60 mm (z łbem), klasa 8.8 — wzór z karty normy DIN 7991
- **ISO 10642 – M12 × 40 – 12.9**: ta sama budowa wg ISO, długość 40 mm, klasa 12.9 — na łbie cechowanie 012.9; wzór z karty normy ISO 10642

Kolejność: norma – gwint × długość – klasa

> **Uwaga:** Zamawiając na wymianę, podaj normę z rysunku. „Śruba imbusowa stożkowa M10 × 30” bez normy zostawia dostawcy wybór łba — a to łeb, nie gwint, decyduje, czy śruba zlicuje się w gotowym otworze.

## Powiązane

karty norm · porównania · poradniki

- [Karta normy DIN 7991](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/din-7991) i [karta normy ISO 10642](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/iso-10642) — pełne tabele wymiarów i warunki techniczne.
- [DIN 912 a ISO 4762](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/din-912-vs-iso-4762) — śruba imbusowa z łbem walcowym.
- [Karta normy ISO 7380-1](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/iso-7380-1) — śruba z łbem półkulistym z gniazdem sześciokątnym.
- [Klasy wytrzymałości śrub i nakrętek](https://swiatsrub.pl/poradnik/klasy-wytrzymalosci) oraz [tabela odpowiedników DIN i ISO](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy-din-iso#tabela).

## Źródła i dokumentacja

Wskazane materiały i wydania norm wykorzystano przy opracowaniu artykułu. Link do normy może prowadzić do opisu wydawcy; dostęp do pełnego tekstu bywa płatny. Wskazania inżynierskie oznaczamy osobno od wymagań norm.

1. DIN 7991 / ISO 10642 — DIN. Wymiary łba i gniazda, kąt stożka oraz ograniczenia nośności.

2. [Karty norm DIN, ISO, PN i AN](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy) — Świat Śrub. Karty danych katalogowych: wymiary, symbole i dostępne wykonania; nie są pełnym tekstem norm.

3. [ISO 898-1:2013](https://www.iso.org/standard/60610.html) — ISO. Klasy śrub, przekroje czynne gwintu, siły zrywające i obciążenia próbne.

## Powiązane produkty i kategorie

- [DIN 7991](https://swiatsrub.pl/category/z-lbem-stozkowym/norma~din-7991): 010.9

- [ISO 10642](https://swiatsrub.pl/category/z-lbem-stozkowym/norma~iso-10642): ≙ DIN 7991 · 010.9 · 012.9 · A2 · A4

- [ISO 10642 · 012.9](https://swiatsrub.pl/products/sruba-imbus-stozk-012-9-surowe-iso-10642): surowe

- [ISO 10642 · A4](https://swiatsrub.pl/products/sruba-imbus-stozk-a4-iso-10642): nierdzewne

- [ISO 4762](https://swiatsrub.pl/category/z-lbem-walcowym-z-gniazdem-szesciokatnym/norma~iso-4762): łeb walcowy · ≙ DIN 912

Aktualne wykonania, jednostki sprzedaży, wielkości opakowań, ceny i dostępność sprawdź na karcie wybranego wariantu produktu.

## Czytaj dalej

- [DIN 912 a ISO 4762 — czy to ta sama śruba imbusowa?](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/din-912-vs-iso-4762/index.md)

- [Normy DIN i ISO: dlaczego ta sama śruba ma dwa numery](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy-din-iso/index.md)

- [Klasy wytrzymałości śrub i nakrętek: 4.6, 5.6, 8.8, 10.9, 12.9](https://swiatsrub.pl/poradnik/klasy-wytrzymalosci/index.md)