# Nośność śrub: siła zrywająca i obciążenie próbne M6–M24

Źródło: [Świat Śrub — artykuł](https://swiatsrub.pl/poradnik/nosnosc-srub)

Aktualizacja treści: 2026-10-18. Język: polski.

Opracowanie: Świat Śrub. [Zasady redakcyjne i zgłaszanie poprawek](https://swiatsrub.pl/poradnik/zasady-redakcyjne).

Ile wytrzyma śruba M8, M10, M12? Siła zrywająca i obciążenie próbne wg ISO 898-1 dla klas 8.8, 10.9 i 12.9 — w kN i w tonach — oraz powody, dla których żadnej z tych liczb nie wolno traktować jak dopuszczalnego obciążenia.

**Dla M10 8.8 ISO 898-1 podaje minimalną siłę zrywającą 46,4 kN i obciążenie próbne 33,7 kN.** Są to wymagania określonych prób laboratoryjnych, nie dopuszczalne obciążenie połączenia ani udźwig WLL. Nośność użytkowa wymaga sprawdzenia całego układu, kierunku i zmienności obciążenia, a przy kotwieniu — także podłoża.

## Przykład: M10 w stalowym połączeniu i w ścianie

przykład i kontrola przed zakupem

> **Przykład i kontrola — zalecenie, nie wymaganie normy.**
> 
> wskazówki doboru, nie zatwierdzenie zamiany
> 
> Wartość 46,4 kN dla M10 8.8 opisuje minimalną siłę zrywającą w określonej próbie. Nie jest nośnością kotwy M10 w murze ani udźwigiem ucha. Zanim użyjesz tabeli, ustal, co może ulec zniszczeniu w całym połączeniu.
> 
> - Rozróżnij rozciąganie, ścinanie, docisk, zmęczenie i wyboczenie.
> - Sprawdź geometrię łba, klasę nakrętki, długość zazębienia oraz podłoże.
> - Porównuj nośność obliczeniową z obciążeniem obliczeniowym według właściwego projektu.

## Cztery liczby, które warto rozróżnić

ISO 898-1 · PN-EN 1993-1-8

Pytanie „ile wytrzyma śruba” ma kilka poprawnych odpowiedzi, zależnie od tego, kto pyta. Norma wyrobu (ISO 898-1) mówi, co śruba musi wytrzymać w próbie. Norma projektowania (Eurokod 3) mówi, ile wolno przyjąć w obliczeniach konstrukcji. Producent osprzętu do podnoszenia mówi, ile wolno zawiesić. To różne liczby, odpowiadające na różne pytania.

- **siła zrywająca Fm,min**: najmniejsza siła, przy której śruba może pęknąć w próbie rozciągania; dla M10 8.8 — 46,4 kN (ISO 898-1)
- **obciążenie próbne Fp**: siła, którą śruba musi przenieść bez trwałego wydłużenia — po odciążeniu ma wrócić do pierwotnej długości; dla M10 8.8 — 33,7 kN (ISO 898-1)
- **nośność obliczeniowa Ft,Rd · Fv,Rd**: wartość do obliczeń konstrukcji stalowych na rozciąganie i ścinanie, ze współczynnikiem częściowym γM2 (PN-EN 1993-1-8); porównuje się ją z obciążeniem pomnożonym przez własne współczynniki
- **obciążenie robocze WLL**: dopuszczalne obciążenie osprzętu do podnoszenia, deklarowane przez normę wyrobu lub producenta; zwykła śruba go nie ma

Cztery odpowiedzi na pytanie „ile wytrzyma”

Między obciążeniem próbnym a siłą zrywającą leży granica plastyczności. Dla M10 8.8 to ok. 37 kN — iloczyn przekroju czynnego 58 mm² i minimalnej granicy plastyczności Rp0,2 640 MPa (wyliczenie; tej siły ISO 898-1 nie podaje w tabeli). Powyżej niej śruba wydłuża się trwale i traci napięcie. Skąd biorą się wartości Rm i Rp0,2 dla każdej klasy, opisujemy w artykule [klasy wytrzymałości śrub](https://swiatsrub.pl/poradnik/klasy-wytrzymalosci).

## Tabela: siła zrywająca i obciążenie próbne M6–M24

wg ISO 898-1 · gwint zwykły

Dla śrub o pełnej nośności klasy wymagania próby rozciągania odnosi się do **przekroju czynnym As**, a nie na przekroju trzpienia. Obie wartości z tabel to iloczyn As i naprężenia z ISO 898-1: dla siły zrywającej — minimalnej wytrzymałości Rm,min (800 MPa dla 8.8 do M16, 830 MPa powyżej, 1040 MPa dla 10.9, 1220 MPa dla 12.9), dla obciążenia próbnego — naprężenia Sp (odpowiednio 580, 600, 830 i 970 MPa).

Minimalna siła zrywająca Fm,min = As × Rm,min wg ISO 898-1, gwint zwykły. Dla śrub 8.8 M12–M16 do konstrukcji stalowych (structural bolting) norma podaje wyższe wartości, np. 70,0 kN dla M12. Dla śrub M8 i M10 ocynkowanych ogniowo z gwintem w tolerancji 6az norma odsyła do wartości obniżonych wg ISO 10684.

| Gwint | As \[mm²\] | 8.8 \[kN\] | 10.9 \[kN\] | 12.9 \[kN\] |
| --- | ---: | ---: | ---: | ---: |
| M6 | 20,1 | 16,1 | 20,9 | 24,5 |
| M8 | 36,6 | 29,2 | 38,1 | 44,6 |
| M10 | 58,0 | 46,4 | 60,3 | 70,8 |
| M12 | 84,3 | 67,4 | 87,7 | 103 |
| M14 | 115 | 92,0 | 120 | 140 |
| M16 | 157 | 125 | 163 | 192 |
| M18 | 192 | 159 | 200 | 234 |
| M20 | 245 | 203 | 255 | 299 |
| M22 | 303 | 252 | 315 | 370 |
| M24 | 353 | 293 | 367 | 431 |

Obciążenie próbne Fp = As × Sp wg ISO 898-1, gwint zwykły — siła, po której śruba nie może być trwale wydłużona. Te same zastrzeżenia co wyżej: wyższe wartości dla 8.8 M12–M16 w konstrukcjach stalowych, obniżone dla M8 i M10 ocynkowanych ogniowo z gwintem 6az.

| Gwint | 8.8 \[kN\] | 10.9 \[kN\] | 12.9 \[kN\] |
| --- | ---: | ---: | ---: |
| M6 | 11,6 | 16,7 | 19,5 |
| M8 | 21,2 | 30,4 | 35,5 |
| M10 | 33,7 | 48,1 | 56,3 |
| M12 | 48,9 | 70,0 | 81,8 |
| M14 | 66,7 | 95,5 | 112 |
| M16 | 91,0 | 130 | 152 |
| M18 | 115 | 159 | 186 |
| M20 | 147 | 203 | 238 |
| M22 | 182 | 252 | 294 |
| M24 | 212 | 293 | 342 |

Śruba 10.9 przenosi przed zerwaniem ok. **30 % więcej** niż 8.8 tej samej średnicy do M16 i ok. **25 % więcej** powyżej — bo dla 8.8 powyżej M16 norma podnosi Rm,min z 800 do 830 MPa. Przewaga 12.9 nad 10.9 to kolejne ok. 17 %. Gwint drobnozwojny ma większy przekrój czynny, więc i większe siły; jego wartości są w osobnych tablicach normy.

## Ile to kilogramów — i dlaczego nie wolno tak liczyć

kN ÷ 9,81 = t

Kilogram to jednostka masy, a nie siły, ale pytanie „ile kg wytrzyma śruba” ma prostą odpowiedź rachunkową: siłę w kN dzieli się przez 9,81 i otrzymuje masę w tonach, której ciężar daje taką siłę. Śruba M10 8.8 pęka przy co najmniej 46,4 kN, czyli przy ciężarze ok. 4,7 t.

Przeliczenie minimalnej siły zrywającej z tabeli wyżej: kN ÷ 9,81 (1 kG = 9,80665 N), zaokrąglone do 0,1 t. To masa, przy której śruba pęka w próbie rozciągania — nie masa, którą wolno na niej zawiesić.

| Gwint | 8.8 \[t\] | 10.9 \[t\] | 12.9 \[t\] |
| --- | ---: | ---: | ---: |
| M6 | 1,6 | 2,1 | 2,5 |
| M8 | 3,0 | 3,9 | 4,5 |
| M10 | 4,7 | 6,1 | 7,2 |
| M12 | 6,9 | 8,9 | 10,5 |
| M16 | 12,7 | 16,6 | 19,6 |

Ta tabela odpowiada na pytanie, kiedy śruba się zniszczy. Obciążenie, które wolno przyłożyć, jest wielokrotnie mniejsze, z kilku powodów naraz:

- **Wartości z ISO 898-1 to minimum z próby osiowej.** W połączeniu śruba bywa zginana, obciążona mimośrodowo albo ścinana, a każde z tych obciążeń obniża siłę, przy której pęknie.
- **Obciążenie zmienne niszczy przy znacznie mniejszej sile.** Drgania, szarpnięcia i cykle wywołują pęknięcie zmęczeniowe w karbie gwintu, choć siła nigdy nie zbliżyła się do wartości z tabeli.
- **Śruba nie jest jedynym ogniwem.** Wcześniej może puścić gwint w miękkim materiale, nakrętka niższej klasy, kotwa w murze albo sama łączona część.
- **Śruba sprężona jest już obciążona.** Dokręcona do napięcia wstępnego zużywa na nie dużą część swojej wytrzymałości — o tym niżej.

## Napięcie wstępne i zmęczenie

model połączenia wg VDI 2230

Śruba w dobrze dokręconym połączeniu nie zaczyna pracy od zera. Wartości w [tabeli momentów](https://swiatsrub.pl/poradnik/tabela-momentow) przyjmują, że naprężenie zredukowane w śrubie — rozciąganie razem ze skręcaniem od tarcia w gwincie — sięga 90 % granicy plastyczności. Dopóki łączone części są do siebie dociśnięte, zewnętrzna siła rozciągająca w większości zmniejsza ten docisk, a do śruby dochodzi tylko jej część. Warunek rozwarcia wynika z modelu sztywności i sposobu wprowadzania siły. Po rozwarciu zmienia się rozkład obciążeń; nie dodawaj całej siły zewnętrznej do niezmienionego napięcia wstępnego.

Dlatego nośności połączenia sprężonego nie oblicza się, odejmując napięcie wstępne od siły zrywającej. Liczy się ją z modelu całego połączenia — sztywności śruby i łączonych części, napięcia i rozrzutu dokręcania — a robi to projektant według VDI 2230.

Przy obciążeniu zmiennym decyduje nie wytrzymałość na rozciąganie, tylko wytrzymałość zmęczeniowa gwintu. Pęknięcie zaczyna się w karbie — najczęściej w pierwszym obciążonym zwoju w nakrętce albo pod łbem. Drgania mają też drugi skutek: mogą połączenie samoczynnie odkręcić. O tym piszemy w artykule [zabezpieczenie śrub przed odkręceniem](https://swiatsrub.pl/poradnik/zabezpieczenie-srub-przed-odkreceniem).

> **Wskazanie inżynierskie — zalecenie, nie wymaganie normy.**
> 
> wartości z wytycznej VDI 2230, nie z normy wyrobu
> 
> VDI 2230 podaje dla śrub z gwintem walcowanym przed obróbką cieplną (typowe wykonanie 8.8–12.9) trwałą wytrzymałość zmęczeniową gwintu — amplitudę naprężeń zmiennych, którą gwint przenosi bez pęknięcia — σASV = 0,85 · (150 / d + 45) MPa, gdzie d to średnica w mm. Dla M10 to ok. ±51 MPa, dla M20 — ok. ±45 MPa, wobec 800–1220 MPa wytrzymałości na rozciąganie. We wzorze nie ma klasy: wytrzymałość zmęczeniowa śruby prawie od niej nie zależy.
> 
> - Przy obciążeniu zmiennym wyższa klasa sama nie pomaga. Pomaga wysokie, pewne napięcie wstępne, które zmniejsza zmienną część siły w śrubie, i podatna śruba — dłuższa lub z przewężonym trzpieniem.
> - Połączenie obciążone dynamicznie projektuje się na zmęczenie, nie na siłę zrywającą. Wartości z tabel ISO 898-1 są wtedy tylko górnym ograniczeniem.

## Nośność obliczeniowa w konstrukcji stalowej

PN-EN 1993-1-8 · tabl. 3.4

W konstrukcjach stalowych nośność śruby liczy się według PN-EN 1993-1-8. Na rozciąganie: **Ft,Rd = 0,9 · fub · As / γM2**. Na ścinanie w jednej płaszczyźnie: **Fv,Rd = αv · fub · A / γM2**, gdzie A to przekrój czynny As, gdy płaszczyzna ścinania przechodzi przez gwint, albo pełny przekrój trzpienia, gdy przechodzi przez część gładką. fub to nominalna wytrzymałość śruby (800 MPa dla 8.8, 1000 MPa dla 10.9). αv = 0,6 dla klas 4.6, 5.6 i 8.8 oraz dla każdej klasy w części gładkiej; 0,5 dla 4.8, 5.8, 6.8 i 10.9 w gwincie. Wartość zalecana γM2 = 1,25; obowiązuje ta z załącznika krajowego.

Nośność obliczeniowa w kN, wyliczona ze wzorów PN-EN 1993-1-8 przy γM2 = 1,25 i As wg ISO 898-1 — jedna płaszczyzna ścinania przez gwint. Przykład dla M10 8.8: Ft,Rd = 0,9 × 800 × 58 / 1,25 = 33,4 kN; Fv,Rd = 0,6 × 800 × 58 / 1,25 = 22,3 kN.

| Gwint | Ft,Rd 8.8 | Ft,Rd 10.9 | Fv,Rd gwint 8.8 | Fv,Rd gwint 10.9 |
| --- | ---: | ---: | ---: | ---: |
| M10 | 33,4 | 41,8 | 22,3 | 23,2 |
| M12 | 48,6 | 60,7 | 32,4 | 33,7 |
| M16 | 90,4 | 113,0 | 60,3 | 62,8 |
| M20 | 141,1 | 176,4 | 94,1 | 98,0 |
| M24 | 203,3 | 254,2 | 135,6 | 141,2 |

Tablica 3.1 tej normy obejmuje klasy od 4.6 do 10.9. Klasy 12.9 w niej nie ma, więc ta norma nie daje dla śrub 12.9 wartości obliczeniowych.

> **Tylko orientacja — zalecenie, nie wymaganie normy.**
> 
> obliczenia połączeń konstrukcyjnych wykonuje projektant
> 
> - Nośność obliczeniową porównuje się z obciążeniem obliczeniowym — siłą pomnożoną przez współczynniki z EN 1990 — a nie z ciężarem, który widać na wadze. Nie jest więc „dopuszczalnym obciążeniem” w potocznym sensie.
> - Nośność połączenia to najmniejsza z kilku wartości: oprócz rozciągania i ścinania śruby sprawdza się m.in. docisk ścianek otworów, przeciąganie łba lub nakrętki przez blachę i interakcję ścinania z rozciąganiem.
> - W konstrukcjach budowlanych stosuje się zestawy śrub wg PN-EN 15048 (niesprężane) albo PN-EN 14399 (sprężane), z własnymi wymaganiami montażu. Tabela dotyczy śrub, nie tych procedur.

## Rozciąganie a ścinanie: gdzie śruba jest najsłabsza

gwint czy część gładka

ISO 898-1 nie podaje wytrzymałości na ścinanie — wszystkie jej wartości dotyczą rozciągania. Eurokod przyjmuje nośność na ścinanie jako ułamek wytrzymałości na rozciąganie (współczynnik αv) i rozróżnia, przez którą część śruby przechodzi płaszczyzna ścinania. Dla M10 8.8 to 22,3 kN, gdy płaszczyzna przechodzi przez gwint, i 30,2 kN, gdy przechodzi przez część gładką o średnicy 10 mm.

![Dwa schematy połączeń śrubowych ze strzałkami sił wzdłuż osi przy rozciąganiu i poprzecznie przy ścinaniu oraz zaznaczoną płaszczyzną styku](https://swiatsrub.pl/guide/figures/nosnosc-srub.svg)

Rozciąganie i ścinanie wymagają osobnej oceny. Schemat pokazuje kierunki obciążenia i płaszczyznę styku, bez przypisywania połączeniu nośności obliczeniowej.

Różnica wynika wprost z pola przekroju: przekrój czynny gwintu jest o mniej więcej jedną czwartą mniejszy od przekroju trzpienia. W połączeniu zakładkowym śruba z częściowym gwintem, dobrana tak, żeby część gładka sięgała przez płaszczyznę styku, przeniesie wyraźnie więcej niż śruba z gwintem na całej długości. Jak dobrać długość, opisujemy w artykule [DIN 933 czy DIN 931](https://swiatsrub.pl/poradnik/din-933-czy-din-931).

W połączeniach sprężanych siłę poprzeczną może przenosić tarcie między dociśniętymi blachami, a nie trzpień śruby. To osobna kategoria połączeń w Eurokodzie, z własnymi wymaganiami co do przygotowania powierzchni i napięcia.

## Na ścianie decyduje kotwa, nie śruba

podłoże ogranicza nośność

Przy mocowaniu w ścianie, stropie czy posadzce śruba rzadko jest najsłabszym ogniwem. O nośności decyduje [kotwa](https://swiatsrub.pl/category/kotwy) w konkretnym podłożu: beton, cegła pełna, pustak i płyta gipsowo-kartonowa przenoszą bardzo różne siły, a w betonie znaczenie ma też odległość od krawędzi i od sąsiedniej kotwy. Nośność kotwy w danym podłożu podaje jej producent — dla kotew z europejską oceną techniczną (ETA) w jej tabelach.

> **Wskazanie inżynierskie — zalecenie, nie wymaganie normy.**
> 
> praktyka montażowa, nie wymóg normy
> 
> Dopuszczalne obciążenie kotwy w murze lub betonie bywa wielokrotnie mniejsze niż siła zrywająca śruby tej samej średnicy. Do mocowania ściennego licz zawsze nośność kotwy w podłożu, które naprawdę masz, i dopiero do niej dobieraj śrubę. Tabela z ISO 898-1 tego obliczenia nie zastępuje.

## Podnoszenie ładunków: tylko elementy z WLL

DIN 580

Do podnoszenia i zawieszania ładunków zwykła śruba się nie nadaje, niezależnie od klasy. Nie ma deklarowanego udźwigu — **WLL** (working load limit), czyli obciążenia roboczego, w którym zapas bezpieczeństwa jest już uwzględniony. Taki udźwig mają uchwyty do podnoszenia, np. [śruby z uchem DIN 580](https://swiatsrub.pl/category/z-uchem): według [karty normy DIN 580](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/din-580) śruba z uchem M10 przenosi przy ciągnięciu osiowym **230 kg** na jedną śrubę.

Dla porównania: siła zrywająca śruby M10 8.8 odpowiada ok. 4,7 t. Między tymi liczbami jest inny materiał, kształt ucha, możliwe obciążenie skośne i zapas bezpieczeństwa wymagany od osprzętu do podnoszenia. Przy ciągnięciu pod kątem dopuszczalne obciążenie śruby z uchem spada — wartości podaje producent, a ucho musi być wkręcone do oporu i przylegać kołnierzem do powierzchni.

> **Nośność a obciążenie robocze**
> 
> Siła zrywająca to granica zniszczenia, nie obciążenie do pracy.
> 
> M10 8.8: Fm,min 46,4 kN · DIN 580 M10: WLL 230 kg

## Pręty gwintowane i śruby nierdzewne

ISO 898-1 · ISO 3506-1

ISO 898-1 obejmuje także śruby dwustronne, więc pręt gwintowany oznaczony klasą — np. [pręt DIN 976 klasy 8.8](https://swiatsrub.pl/products/pret-gwint-8-8-oc-b-din-976) — ma te same minimalne siły co śruba tej samej średnicy i klasy. Pręty klasy 4.8 są wyraźnie słabsze: według ISO 898-1 siła zrywająca M10 4.8 to 24,4 kN, M12 — 35,4 kN, M16 — 65,9 kN, czyli prawie o połowę mniej niż przy 8.8. Jeżeli klasy pręta nie podano, nie ma on deklarowanej nośności i nie wolno przyjmować dla niego wartości z tabeli. Wymiary prętów podaje [karta normy DIN 976](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/din-976).

Śruby nierdzewne liczy się tak samo — przekrój czynny razy minimalna wytrzymałość — ale z wartościami ISO 3506-1: klasa 70 (A2-70, A4-70) ma Rm min. 700 MPa i Rp0,2 min. 450 MPa, klasa 80 (A4-80) — 800 i 600 MPa. Śruba A2-70 zrywa się więc przy mniejszej sile niż 8.8 tej samej średnicy, a trwale wydłuża dużo wcześniej. Różnice między gatunkami opisujemy w artykule [stal nierdzewna A2 czy A4](https://swiatsrub.pl/poradnik/stal-nierdzewna-a2-czy-a4).

> **Uwaga:** Tabela ISO 898-1 podaje wymagania znormalizowanych prób — nie, ile wolno na niej powiesić. W konstrukcji nośność liczy projektant, na ścianie decyduje kotwa, a do podnoszenia służą tylko elementy z deklarowanym udźwigiem WLL.

## Źródła i dokumentacja

Wskazane materiały i wydania norm wykorzystano przy opracowaniu artykułu. Link do normy może prowadzić do opisu wydawcy; dostęp do pełnego tekstu bywa płatny. Wskazania inżynierskie oznaczamy osobno od wymagań norm.

1. [ISO 898-1:2013](https://www.iso.org/standard/60610.html) — ISO. Klasy śrub, przekroje czynne gwintu, siły zrywające i obciążenia próbne.

2. [ISO 3506-1:2020](https://www.iso.org/standard/70045.html) — ISO. Gatunki i klasy własności mechanicznych śrub nierdzewnych.

3. EN 1993-1-8 — CEN / krajowe jednostki normalizacyjne. Tablice 2.1, 3.1 i 3.4: współczynniki i przykłady obliczeń konstrukcyjnych.

## Powiązane produkty i kategorie

- [8.8](https://swiatsrub.pl/category/sruby/klasa-wytrzymalosci~8-8): śruby klasy 8.8

- [10.9](https://swiatsrub.pl/category/sruby/klasa-wytrzymalosci~10-9): śruby klasy 10.9

- [12.9](https://swiatsrub.pl/category/sruby/klasa-wytrzymalosci~12-9): śruby klasy 12.9

- [DIN 976 · 8.8](https://swiatsrub.pl/products/pret-gwint-8-8-oc-b-din-976): pręt gwintowany

- [DIN 580](https://swiatsrub.pl/category/z-uchem): śruby z uchem, WLL

Aktualne wykonania, jednostki sprzedaży, wielkości opakowań, ceny i dostępność sprawdź na karcie wybranego wariantu produktu.

## Czytaj dalej

- [Klasy wytrzymałości śrub i nakrętek: 4.6, 5.6, 8.8, 10.9, 12.9](https://swiatsrub.pl/poradnik/klasy-wytrzymalosci/index.md)

- [Tabela momentów dokręcania M4–M24](https://swiatsrub.pl/poradnik/tabela-momentow/index.md)

- [Pręt gwintowany: wytrzymałość klas 4.8, 8.8 i 10.9](https://swiatsrub.pl/poradnik/pret-gwintowany-wytrzymalosc/index.md)