# Ocynk ogniowy czy galwaniczny: grubość, trwałość, nakrętka

Źródło: [Świat Śrub — artykuł](https://swiatsrub.pl/poradnik/ocynk-ogniowy-czy-galwaniczny)

Aktualizacja treści: 2026-10-18. Język: polski.

Opracowanie: Świat Śrub. [Zasady redakcyjne i zgłaszanie poprawek](https://swiatsrub.pl/poradnik/zasady-redakcyjne).

Oba to cynk, ale warstwa ogniowa jest kilka razy grubsza — dlatego wytrzymuje dłużej, a gwint śruby albo nakrętki trzeba wykonać inaczej. Grubości wg ISO 4042 i ISO 10684, trwałość w kategoriach korozyjności i dwie metody dopasowania gwintu, których nie wolno mieszać.

**Ocynk ogniowy jest zwykle znacznie grubszy od galwanicznego i wymaga uzgodnionego pasowania śruby z nakrętką.** Galwaniczny daje cieńszą warstwę; oba systemy dobiera się do środowiska, wymaganej trwałości i klasy łącznika. Nie zamieniaj ich na podstawie samej średnicy gwintu ani nie przeliczaj godzin mgły solnej na lata pracy.

## Przykład: wymiana śruby 8.8U

przykład i kontrola przed zakupem

> **Przykład i kontrola — zalecenie, nie wymaganie normy.**
> 
> wskazówki doboru, nie zatwierdzenie zamiany
> 
> Do śruby oznaczonej 8.8U nie dobieraj nakrętki tylko według M12 i klasy 8. Potwierdź gwint wewnętrzny dla systemu z gwintem śruby w podwymiarze. Połączenie U z nadwymiarową nakrętką Z/X ma nadmierny luz.
> 
> - Rozdziel system śruby U i nakrętki 6H od systemu z nakrętką nadwymiarową.
> - Nie poprawiaj opornego gwintu przez usuwanie powłoki lub przegwintowanie.
> - Moment potwierdź dla dostarczonego kompletu, jego smarowania i metody montażu.

## Różnica w liczbach

ISO 4042 · ISO 10684

### oc.B — ocynk galwaniczny

- **proces: elektroliza** — cynk osadzany w kąpieli, potem pasywacja

- **grubość: kilka µm** — bez wymagania w zamówieniu 3–5 µm; gwint 6g mieści 7–12 µm (M8–M24)

- **mgła solna: 48–72 h** — cynk 5–8 µm, pasywacja bezbarwna, do czerwonej korozji

- **gwint: 6g / 6H** — zwykła śruba, zwykła nakrętka

- **wygląd: gładki** — jasny, równy, z barwą pasywacji

### tZn — ocynk ogniowy

- **proces: zanurzenie** — ciekły cynk 455–480 °C, potem wirowanie

- **grubość: \> 40 µm** — zawsze powyżej 40 µm; średnio co najmniej 50 µm

- **zakres: M8–M64** — śruby do klasy 10.9, nakrętki do klasy 12

- **gwint: 6az · 6AZ** — podwymiar śruby albo nadwymiar nakrętki

- **wygląd: matowy** — szary, chropowaty; barwa z czasem się zmienia

Ocynk ogniowy wg ISO 10684, ocynk galwaniczny wg wartości orientacyjnych ISO 4042:2018 w opracowaniu Bossard (01-2025). Wyróżnienie tZn pokazuje różnicę systemu; nie deklaruje określonej liczby lat eksploatacji.

## Grubość to trwałość

ubytek cynku wg ISO 9223

Grubsza warstwa cynku daje większy zapas ochrony przy porównywalnej ekspozycji. ISO 9223 podaje jednak ubytek w pierwszym roku, a nie stałą szybkość zużycia na cały okres pracy. Tabela poniżej opisuje kategorie atmosfery; nie stanowi gwarancji trwałości gotowego łącznika.

Wg ISO 9223 — szybkość korozji cynku w pierwszym roku ekspozycji. Przykłady środowisk dla kategorii C1–C5 — w artykule o powłokach i korozji.

| Kategoria | Ubytek cynku w 1. roku \[µm\] |
| --- | ---: |
| C1 · bardzo mała | ≤ 0,1 |
| C2 · mała | 0,1–0,7 |
| C3 · średnia | 0,7–2,1 |
| C4 · duża | 2,1–4,2 |
| C5 · bardzo duża | 4,2–8,4 |
| CX · ekstremalna | 8,4–25 |

> **Wskazanie inżynierskie — zalecenie, nie wymaganie normy.**
> 
> rachunek orientacyjny: grubość ÷ ubytek roczny
> 
> Poniższe liczby to wyłącznie wynik dzielenia przyjętych grubości przez granice ubytku z pierwszego roku. Pokazują wpływ grubości, ale nie prognozują czasu renowacji konkretnej śruby. Nie uwzględniają szczelin, uszkodzeń, pasywacji, top coatu ani zmiany szybkości korozji z czasem.
> 
> 8 µm — gruba powłoka galwaniczna (kod 3 wg ISO 4042); 50 µm — średnia minimalna grubość wg ISO 10684.
> 
> | Kategoria | Galwaniczny 8 µm | Ogniowy 50 µm |
> | --- | ---: | ---: |
> | C3 | ok. 4–11 lat | ok. 24–71 lat |
> | C4 | ok. 2–4 lat | ok. 12–24 lat |
> | C5 | ok. 1–2 lat | ok. 6–12 lat |

Gruby cynk ma jedną słabość na starcie. Świeżo ocynkowane elementy składowane w wilgoci pokrywają się białym nalotem — białą korozją cynku. ISO 10684 przewiduje na życzenie odbiorcy chromianowanie albo fosforanowanie, które to ryzyko zmniejsza; na ogół żadna obróbka po cynkowaniu nie jest potrzebna.

Typowo grubszy ocynk ogniowy rozważa się przy większej ekspozycji zewnętrznej, a galwaniczny przy łagodniejszych warunkach. Ostateczny dobór wymaga specyfikacji środowiska i całego połączenia. Opisy kategorii C1–C5 i dobór powłoki do środowiska znajdziesz w [artykule o powłokach i korozji](https://swiatsrub.pl/poradnik/powloki-i-korozja).

## Gruba warstwa nie mieści się w gwincie

ISO 10684, rozdz. 6

Kilka mikrometrów cynku galwanicznego mieści się w luzie, który gwint 6g zostawia z założenia: dla M10 to ok. 8 µm, dla M24 — 12 µm ([kody i grubości powłok](https://swiatsrub.pl/poradnik/kody-powlok-iso-4042)). Ponad 40 µm na boku zwoju w tym luzie się nie zmieści. Ocynkowana ogniowo śruba z gwintem 6g nie wejdzie w nakrętkę 6H — ISO 10684 nazywa to kolizją gwintów. Norma daje dwa wyjścia i każe je oznaczać na wyrobie:

### Metoda 1 — nakrętka z nadwymiarem

- **śruba: 6g** — gwint zwykły, cynkowany po nagwintowaniu

- **nakrętka: 6AZ · 6AX** — gwintowana z nadwymiarem po cynkowaniu

- **znak: 8Z · 8X** — litera Z lub X zaraz za klasą nakrętki

- **w katalogu: HV** — śruby EN 14399-4: gwint 6g przed cynkowaniem wg karty normy

### Metoda 2 — śruba w podwymiarze

- **śruba: 6az** — gwint zmniejszony przed cynkowaniem

- **nakrętka: 6H · 6G** — zwykła tolerancja, gwintowana po cynkowaniu

- **znak: 8.8U** — litera U zaraz za klasą śruby

- **w katalogu: 8.8U** — DIN 933, DIN 931, pręty DIN 976

Wg ISO 10684, p. 6.2.2 i 6.2.3. Wyróżniona metoda 2 to ta, w której wykonane są śruby i pręty tZn z katalogu — stąd klasa 8.8U w ich nazwach.

> **Uwaga:** Nakrętki z nadwymiarem (Z, X) nie wolno łączyć ze śrubami w podwymiarze (U): luzy się sumują, a ISO 10684 ostrzega przed dużym prawdopodobieństwem zerwania gwintu. Do śruby 8.8U pasuje nakrętka ocynkowana ogniowo bez litery Z ani X.

- **tZn**: ocynk ogniowy (zanurzeniowy), wg ISO 10684
- **8.8U**: śruba klasy 8.8 z gwintem w podwymiarze 6az — do nakrętki bez dodatkowej litery
- **8Z · 8X**: nakrętka klasy 8 z gwintem nadwymiarowym 6AZ albo 6AX — do śruby bez litery U
- **oc.B**: ocynk galwaniczny biały, wg ISO 4042 — zwykły gwint 6g / 6H

Znaki wg ISO 10684 (6.2.2, 6.2.3); skróty z katalogu

W obu metodach gwint nakrętki nacina się dopiero po cynkowaniu i nie wolno go potem gwintować ponownie. Nakrętka ma więc w gwincie gołą stal — chroni ją cynk śruby, i to wystarcza. Wymiary inne niż gwint, jak rozmiar klucza czy wysokość łba, obowiązują przed cynkowaniem.

Przy M8 i M10 obie metody kosztują nośność: ISO 10684 podaje dla nakrętek z nadwymiarem i śrub w podwymiarze tych rozmiarów obciążenia niższe niż ISO 898-1 i ISO 898-2. Poniżej M8 i przy skoku mniejszym niż 1,25 mm cynkowania ogniowego gwintów norma nie zaleca.

![Rysunek wymiarowy śruby z łbem sześciokątnym DIN 933 z oznaczeniami d, l, k, s](https://swiatsrub.pl/drawings/din-933-drawing-static.svg)

DIN 933 — w katalogu także w ocynku ogniowym, w klasie 8.8U: gwint w podwymiarze 6az, żeby po cynkowaniu pasował do nakrętki z gwintem 6H.

> **Wskazanie inżynierskie — zalecenie, nie wymaganie normy.**
> 
> zakup i montaż
> 
> - **Jeden system.** Śruby, nakrętki i podkładki tZn kupuj razem, najlepiej od jednego producenta — Institut Feuerverzinken zwraca uwagę, że pasowanie zapewnia się zwykle wykonując komplet śruba + nakrętka.
> - **Sprawdź znak przed montażem.** Nakrętka 8Z lub 8X — tylko do śruby bez litery U. Śruba 8.8U — tylko z nakrętką bez Z i X.
> - **Nie przegwintowuj.** Nakrętki, która ciężko idzie, nie poprawia się gwintownikiem — norma tego zabrania. Zwykła nakrętka oc.B na śrubie tZn, nawet jeśli wejdzie, zostaje najsłabszym punktem połączenia: ma kilka mikrometrów cynku.
> - **Moment.** Na grubym cynku tarcie jest wyższe i mniej powtarzalne — [tabela momentów](https://swiatsrub.pl/poradnik/tabela-momentow) dla μ = 0,12 tu nie obowiązuje.

## Klasy wytrzymałości i wodór

ISO 10684 · ISO 4042

ISO 10684 obejmuje śruby do klasy 10.9. Części o twardości od 320 HV, czyli śruby 10.9, czyści się przed cynkowaniem kwasem z inhibitorem, alkalicznie albo mechanicznie, bo wodór z trawienia może nie zdążyć uciec w kąpieli i wywołać kruche pęknięcie. Śrub 10.9 od M27 nie wolno cynkować w wysokiej temperaturze, 530–560 °C. Klasy 12.9 norma nie obejmuje.

W ocynku galwanicznym wodór wprowadzają trawienie i sama elektroliza — dla klas 10.9 i 12.9 omawiamy to w artykule o [kruchości wodorowej](https://swiatsrub.pl/poradnik/kruchosc-wodorowa). Zestawy do połączeń sprężanych wg EN 14399 cynkuje się ogniowo według ISO 10684; ich dobór opisuje artykuł o [śrubach HV](https://swiatsrub.pl/poradnik/sruby-hv-en-14399).

## Który ocynk wybrać

dobór — praktyka

> **Wskazanie inżynierskie — zalecenie, nie wymaganie normy.**
> 
> typowe wybory, nie wymóg normy
> 
> | Sytuacja | Ocynk | Uwagi |
> | --- | --- | --- |
> | wnętrze, pod dachem, bez kondensacji | galwaniczny (oc.B) | gładki, tani, każda nakrętka 6H |
> | konstrukcja, ogrodzenie, balustrada na zewnątrz | ogniowy (tZn) | od M8; komplet śruba + nakrętka z jednego systemu |
> | gwint poniżej M8, wkręty, drobne elementy | galwaniczny albo cynk płatkowy | ogniowego norma nie zaleca |
> | klasa 12.9 z powłoką | cynk płatkowy | poza zakresem ISO 10684; galwaniczny — ryzyko wodoru |

Ocynk w parze ze stalą nierdzewną, aluminium i miedzią — w artykule o [korozji galwanicznej](https://swiatsrub.pl/poradnik/korozja-galwaniczna).

> **Ogniowy czy galwaniczny**
> 
> Na zewnątrz i na lata — ogniowy, od M8, z nakrętką z tego samego systemu. Wewnątrz i w drobnych rozmiarach — galwaniczny. Litera U na śrubie i Z na nakrętce nigdy razem.
> 
> ISO 4042 · ISO 10684 · ISO 9223

## Źródła i dokumentacja

Wskazane materiały i wydania norm wykorzystano przy opracowaniu artykułu. Link do normy może prowadzić do opisu wydawcy; dostęp do pełnego tekstu bywa płatny. Wskazania inżynierskie oznaczamy osobno od wymagań norm.

1. [Electroplating and zinc flake (04/2022)](https://www.bossard.com/-/media/bossard-group/website/documents/white-paper/bossard-whitepaper-electroplating-zinc-flake-en-04-2022.pdf?sc_lang=en) — Bossard. Warunki badania NSS: stan po powlekaniu a po dostawie; transport i montaż wpływają na ochronę.

2. ISO 10684:2004 — ISO. Ocynk ogniowy elementów złącznych, dopasowanie gwintów i załącznik A.

3. [ISO 4042:2022](https://www.iso.org/standard/77913.html) — ISO. Powłoki elektrolityczne; §4.4 i tablice dotyczące kruchości wodorowej.

4. ISO 9223 — ISO. Kategorie korozyjności atmosfery i ubytki materiału.

## Powiązane produkty i kategorie

- [tZn](https://swiatsrub.pl/category/sruby/pokrycie~cynk-ogniowy-tzn-en-14399): śruby ocynkowane ogniowo

- [tZn](https://swiatsrub.pl/category/nakretki/pokrycie~cynk-ogniowy-tzn-en-14399): nakrętki

- [tZn](https://swiatsrub.pl/category/okragle-plaskie/pokrycie~cynk-ogniowy-tzn-en-14399): podkładki

- [oc.B](https://swiatsrub.pl/category/sruby/pokrycie~ocynk-galwaniczny-bialy-oc-b): śruby ocynkowane galwanicznie

- [oc.B](https://swiatsrub.pl/category/nakretki/pokrycie~ocynk-galwaniczny-bialy-oc-b): nakrętki

Aktualne wykonania, jednostki sprzedaży, wielkości opakowań, ceny i dostępność sprawdź na karcie wybranego wariantu produktu.

## Czytaj dalej

- [Powłoki i odporność na korozję](https://swiatsrub.pl/poradnik/powloki-i-korozja/index.md)

- [Kruchość wodorowa śrub: 10.9 i 12.9 z powłoką](https://swiatsrub.pl/poradnik/kruchosc-wodorowa/index.md)

- [Śruby HV wg EN 14399: zestawy do połączeń sprężanych](https://swiatsrub.pl/poradnik/sruby-hv-en-14399/index.md)