# Otwór pod gwint: tabela wierteł M2–M36 (zwykły i drobnozwojny)

Źródło: [Świat Śrub — artykuł](https://swiatsrub.pl/poradnik/otwory-pod-gwint)

Aktualizacja treści: 2026-10-18. Język: polski.

Opracowanie: Świat Śrub. [Zasady redakcyjne i zgłaszanie poprawek](https://swiatsrub.pl/poradnik/zasady-redakcyjne).

Jakim wiertłem wiercić pod gwint M2–M36 i pod gwinty drobnozwojne, skąd bierze się ta liczba, ile większego otworu potrzebuje gwintownik wygniatający i jaki otwór przelotowy wywiercić pod śrubę według ISO 273.

**Pod gwintownik skrawający: M6 → wiertło 5,0 mm, M8 → 6,8 mm, M10 → 8,5 mm.** To gwinty o skoku zwykłym. Dla M10 × 1,25 tabela podaje 8,8 mm. Reguła „średnica minus skok” jest przybliżeniem; właściwą średnicę odczytaj z tabeli. Gwintownik wygniatający i wkładka gwintowa wymagają innych otworów. Dobór poniżej rozdziela te przypadki.

## Dobierz wiertło pod gwint

dobór z tabel artykułu

[Otwórz interaktywny dobór wiertła](https://swiatsrub.pl/poradnik/otwory-pod-gwint#dobor-wiertla). Wartości i warunki doboru znajdują się w tabelach poniżej; nieobsługiwane kombinacje nie są interpolowane.

## Trzy przypadki: gwint zwykły, drobny i otwór ślepy

od oznaczenia do wiertła

Średnice pod gwint skrawany wg tabel DIN 336. Przykłady nie dotyczą gwintowników wygniatających ani otworów pod wkładki.

| Oznaczenie i narzędzie | Wiertło | Co jeszcze ustalić |
| --- | --- | --- |
| M10, gwintownik skrawający | 8,5 mm | Skok zwykły 1,5 mm; dobierz narzędzie i warunki obróbki do materiału. |
| M10 × 1,25, gwintownik skrawający | 8,8 mm | To gwint drobny. Nie stosuj wiertła 8,5 mm z wiersza dla zwykłego M10. |
| M8, gwintownik skrawający, otwór ślepy | 6,8 mm | Średnica nie określa głębokości. Osobno uwzględnij użyteczny gwint, nakrój i zapas na dnie. |

> **Wskazanie inżynierskie — zalecenie, nie wymaganie normy.**
> 
> kolejność przygotowania otworu
> 
> - **Najpierw oznaczenie i narzędzie:** ustal średnicę, skok oraz to, czy gwint będzie skrawany, wygniatany czy wykonywany pod wkładkę. Sama litera M z liczbą nie opisuje wszystkich tych przypadków.
> - **Potem materiał i warunki obróbki:** tabela średnic nie dobiera gatunku wiertła, geometrii gwintownika, chłodziwa ani tolerancji otworu pod wygniatanie. Te dane pochodzą z dokumentacji narzędzia.
> - **W otworze ślepym:** oddziel długość użytecznego gwintu od głębokości wiercenia i kształtu dna. Sprawdź przykład i jego założenia w [sekcji o otworze nieprzelotowym](https://swiatsrub.pl/poradnik/otwory-pod-gwint#nieprzelotowy).

![Dwa kręte wiertła do metalu HSS DIN 338](https://swiatsrub.pl/guide/catalogue/wiertla-hss-din-338.png)

**Zdjęcie katalogowe.** Wiertła HSS DIN 338 z katalogu. Średnicę dobierz do gwintu i rodzaju gwintownika; materiał wiertła, geometrię i parametry skrawania do obrabianego materiału. Zdjęcie nie przedstawia jednej konkretnej średnicy z tabeli. [Produkt i warianty](https://swiatsrub.pl/products/wiertlo-do-metalu-hss-din-338).

## Tabela: wiertło pod gwint metryczny zwykły M2–M36

skoki wg ISO 261 · wiertła wg DIN 336

Tabela podaje wiertło pod gwintownik skrawający, ręczny lub maszynowy, dla gwintu metrycznego o skoku zwykłym. To ten gwint, który kryje się pod samym oznaczeniem M8 czy M12. Wartości pochodzą z DIN 336 (międzynarodowy odpowiednik: ISO 2306): średnica gwintu minus skok, dobrana do szeregu handlowych średnic wierteł. Średnica każdego z tych wierteł mieści się w polu tolerancji 6H średnicy wewnętrznej gwintu, czyli w tym samym polu, w którym wykonuje się nakrętki.

Wiertło wg DIN 336 dla gwintownika skrawającego; skoki wg ISO 261. Otwór przelotowy: szereg średni wg ISO 273, dwa pozostałe szeregi w tabeli niżej. Gwinty calowe, rurowe i trapezowe mają własne tabele; przegląd systemów w artykule [rodzaje gwintów](https://swiatsrub.pl/poradnik/rodzaje-gwintow).

| Gwint | Skok P \[mm\] | Wiertło \[mm\] | Otwór przelotowy, szereg średni \[mm\] |
| --- | ---: | ---: | ---: |
| M2 | 0,4 | 1,6 | 2,4 |
| M2,5 | 0,45 | 2,05 | 2,9 |
| M3 | 0,5 | 2,5 | 3,4 |
| M4 | 0,7 | 3,3 | 4,5 |
| M5 | 0,8 | 4,2 | 5,5 |
| M6 | 1 | 5,0 | 6,6 |
| M8 | 1,25 | 6,8 | 9 |
| M10 | 1,5 | 8,5 | 11 |
| M12 | 1,75 | 10,2 | 13,5 |
| M14 | 2 | 12,0 | 15,5 |
| M16 | 2 | 14,0 | 17,5 |
| M18 | 2,5 | 15,5 | 20 |
| M20 | 2,5 | 17,5 | 22 |
| M22 | 2,5 | 19,5 | 24 |
| M24 | 3 | 21,0 | 26 |
| M27 | 3 | 24,0 | 30 |
| M30 | 3,5 | 26,5 | 33 |
| M33 | 3,5 | 29,5 | 36 |
| M36 | 4 | 32,0 | 39 |

> **Gwintownik wygniatający — zalecenie, nie wymaganie normy.**
> 
> wartości orientacyjne; sprawdź tabelę producenta gwintownika
> 
> Gwintownik wygniatający (bezwiórowy) potrzebuje większego otworu niż skrawający, w przybliżeniu **d − 0,5 · P**. DIN 336 go nie obejmuje, a dokładna średnica zależy od producenta, materiału i powłoki narzędzia. Liczby poniżej służą do porównania, nie do wiercenia bez sprawdzenia w katalogu gwintownika.
> 
> | Gwint | Skrawający \[mm\] | Wygniatający ≈ \[mm\] |
> | --- | ---: | ---: |
> | M3 | 2,5 | 2,8 |
> | M4 | 3,3 | 3,7 |
> | M5 | 4,2 | 4,6 |
> | M6 | 5,0 | 5,5 |
> | M8 | 6,8 | 7,4 |
> | M10 | 8,5 | 9,3 |
> | M12 | 10,2 | 11,1 |

## Gwint drobnozwojny: inne wiertło

wiertła wg DIN 336

Gwint drobnozwojny, oznaczany ze skokiem (np. M10 × 1,25), ma płytszy zarys. Otwór pod gwint drobnozwojny jest więc większy niż pod gwint zwykły tej samej średnicy, choć reguła się nie zmienia: średnica minus skok. Pod M10 × 1,25 wiercisz 8,8 mm, pod M10 × 1 — 9,0 mm, a nie 8,5 mm jak pod M10. Kiedy drobny skok ma sens, a kiedy tylko przeszkadza, opisujemy w artykule [gwint drobnozwojny](https://swiatsrub.pl/poradnik/gwint-metryczny).

Wiertło wg DIN 336 dla gwintownika skrawającego. ISO 261 przewiduje dla wielu średnic więcej skoków drobnych; tu te, które występują w śrubach i nakrętkach drobnozwojnych, np. DIN 961 i DIN 985.

| Gwint | Skok P \[mm\] | Wiertło \[mm\] |
| --- | ---: | ---: |
| M8 × 1 | 1 | 7,0 |
| M10 × 1,25 | 1,25 | 8,8 |
| M10 × 1 | 1 | 9,0 |
| M12 × 1,5 | 1,5 | 10,5 |
| M12 × 1,25 | 1,25 | 10,8 |
| M14 × 1,5 | 1,5 | 12,5 |
| M16 × 1,5 | 1,5 | 14,5 |
| M18 × 1,5 | 1,5 | 16,5 |
| M20 × 1,5 | 1,5 | 18,5 |
| M22 × 1,5 | 1,5 | 20,5 |
| M24 × 2 | 2 | 22,0 |
| M24 × 1,5 | 1,5 | 22,5 |

## Skąd ta liczba: wiertło = średnica − skok

wymiary wg ISO 724 · tolerancja 6H

Gwint w otworze ma średnicę nominalną d (w M8 — 8 mm) i średnicę wewnętrzną D₁, mierzoną po wierzchołkach zwojów. Wiertło wyznacza D₁. Gwintownik skrawający wycina rowki zarysu w ściance otworu, a wierzchołki zwojów to resztki ścianki, którą zostawiło wiertło.

- **d**: średnica nominalna — liczba po literze M; M8 → 8 mm
- **P**: skok — odległość między sąsiednimi zwojami; M8 → 1,25 mm
- **D₁**: średnica wewnętrzna gwintu nakrętki; nominalnie d − 1,0825 · P, dla M8 6,647 mm; tolerancja 6H dopuszcza do 6,912 mm

Oznaczenia wg ISO 724, tolerancja 6H wg ISO 965-1

Wynik d − P = 6,75 mm zaokrągla się do wiertła 6,8 mm, które trafia w pole tolerancji D₁. Wiertło 7 mm wypada powyżej górnej granicy: zwoje w otworze są za niskie, a gwint słabszy, niż zakłada norma. Wiertło 6,5 mm leży poniżej dolnej granicy, więc gwintownik musi ściąć także wierzchołki zarysu, potrzebuje dużo większego momentu i łatwo pęka.

> **Wskazanie inżynierskie — zalecenie, nie wymaganie normy.**
> 
> kompromis wysokości zarysu
> 
> Wiertło z tabeli nie daje pełnej teoretycznej wysokości zwoju; producenci gwintowników szacują ją dla tych wierteł na ok. 70–75 %. To świadomy kompromis: gwintowanie wymaga wyraźnie mniejszego momentu, a przy prawidłowej długości wkręcenia o nośności i tak decyduje śruba. Mniejsze wiertło to wyższy zarys, ale cięższa praca i większe ryzyko złamania gwintownika. Większe — lżejsza praca i słabszy gwint.

Gwintownik wygniatający działa inaczej: nie usuwa materiału, tylko wciska go w zarys. Metal ze ścianki otworu płynie ku osi i formuje wierzchołki zwojów, więc otwór musi być większy. Za mały otwór nie zostawia miejsca na wypierany materiał, moment gwałtownie rośnie i gwintownik się łamie. Dlatego pod gwintownik wygniatający wiertło dobiera się z tabeli jego producenta, a otwór wykonuje z węższą tolerancją niż pod skrawający.

## Otwór przelotowy pod śrubę: dokładny, średni, zgrubny

wg ISO 273:1979

Otwór przelotowy to otwór bez gwintu, przez który śruba przechodzi na wylot: w blasze, płaskowniku, kołnierzu. ISO 273 podaje go w trzech szeregach: dokładnym, średnim i zgrubnym. Średnice wynikają z obliczeń powierzchni nacisku pod łbem i pod nakrętką wyrobów ISO. Otwór przelotowy pod śrubę M10 ma więc 10,5, 11 albo 12 mm, zależnie od szeregu.

Średnica otworu dₕ wg ISO 273 (w Europie EN 20273). Pola tolerancji, które norma podaje informacyjnie: szereg dokładny H12, średni H13, zgrubny H14.

| Gwint | Dokładny \[mm\] | Średni \[mm\] | Zgrubny \[mm\] |
| --- | ---: | ---: | ---: |
| M2 | 2,2 | 2,4 | 2,6 |
| M2,5 | 2,7 | 2,9 | 3,1 |
| M3 | 3,2 | 3,4 | 3,6 |
| M4 | 4,3 | 4,5 | 4,8 |
| M5 | 5,3 | 5,5 | 5,8 |
| M6 | 6,4 | 6,6 | 7 |
| M8 | 8,4 | 9 | 10 |
| M10 | 10,5 | 11 | 12 |
| M12 | 13 | 13,5 | 14,5 |
| M14 | 15 | 15,5 | 16,5 |
| M16 | 17 | 17,5 | 18,5 |
| M18 | 19 | 20 | 21 |
| M20 | 21 | 22 | 24 |
| M22 | 23 | 24 | 26 |
| M24 | 25 | 26 | 28 |
| M27 | 28 | 30 | 32 |
| M30 | 31 | 33 | 35 |
| M33 | 34 | 36 | 38 |
| M36 | 37 | 39 | 42 |

Tam, gdzie krawędź otworu mogłaby kolidować z zaokrągleniem pod łbem śruby, ISO 273 zaleca fazkę. Rozmiar łba i nakrętki, a więc klucza, znajdziesz w tabeli [jaki klucz do śruby](https://swiatsrub.pl/poradnik/rozmiary-kluczy-do-srub).

> **Wskazanie inżynierskie — zalecenie, nie wymaganie normy.**
> 
> dobór szeregu — praktyka, nie wymóg ISO 273
> 
> - **Dokładny** — gdy otwory w obu częściach wiercone są razem albo na obrabiarce, a część ma trzymać położenie. Śruba nie zastępuje przy tym kołka ustalającego.
> - **Średni** — domyślny w budowie maszyn i montażu ogólnym: zapas na odchyłki rozstawu otworów przy wciąż wystarczającej powierzchni pod łbem.
> - **Zgrubny** — konstrukcje stalowe, otwory wiercone osobno w każdej części, montaż na miejscu. Pod łeb i nakrętkę daj wtedy [podkładkę](https://swiatsrub.pl/poradnik/podkladki): mniejsza powierzchnia oporu to większy nacisk na krawędź otworu.

## Otwór nieprzelotowy: jak głęboko wiercić i wkręcać

praktyka warsztatowa

W otworze nieprzelotowym (ślepym) gwintownik nie wytnie pełnego zarysu do samego dna. Jego stożkowa część robocza, nakrój, ma kilka niepełnych zwojów, a ostrze wiertła zostawia na dnie stożek. Dlatego otwór wierci się głębiej, niż sięga użyteczny gwint.

> **Wskazanie inżynierskie — zalecenie, nie wymaganie normy.**
> 
> naddatek głębokości — reguła warsztatowa
> 
> - Głębokość wiercenia ≈ użyteczna długość gwintu + długość nakroju gwintownika + ok. 2 skoki zapasu, licząc bez stożka na dnie. Gwintowniki do otworów nieprzelotowych mają zwykle krótki nakrój: w formie C 2–3 zwoje.
> - **Przykład dla M8 × 1,25:** przy 12 mm gwintu użytecznego, przyjętym nakroju 3 zwoje i zapasie 2 skoków: 12 + 3 × 1,25 + 2 × 1,25 = 18,25 mm otworu pełną średnicą. To założenie warsztatowe dla tego przykładu, nie uniwersalna głębokość; długość stożka wiertła i wymagania gwintownika uwzględnij osobno.
> - Wióry zostają w otworze ślepym. Wydmuchaj je przed wkręceniem śruby, inaczej śruba oprze się o wiór, a nie o łączoną część.

Użyteczna głębokość gwintu ogranicza długość wkręcenia śruby. W słabszym materiale potrzebne może być większe zazębienie, ale dobór trzeba sprawdzić dla konkretnego połączenia. Tabela DIN 336 nie rozdziela tu aluminium i stali; nie oznacza to identycznego doboru narzędzia, chłodzenia i parametrów obróbki. Długość wkręcenia i technologię ustala się osobno.

> **Minimalna długość wkręcenia — zalecenie, nie wymaganie normy.**
> 
> wartości z prób producenta (Bossard): śruba 8.8, gwint zwykły
> 
> Dla śruby 10.9 wartości rosną, np. w stali S235 i w żeliwie GJL 250 do 1,25 × d. Dokładną wartość daje obliczenie wg VDI 2230.
> 
> | Materiał gwintu | Długość wkręcenia |
> | --- | ---: |
> | stal S235 | 1,0 × d |
> | stal S355 | 0,9 × d |
> | żeliwo szare GJL 250 | 1,0 × d |
> | stop aluminium AlMgSi1 | 1,4 × d |
> | stop aluminium AlMg3 | 2,0 × d |

Gwint w aluminium, który ma być często rozkręcany, wzmacnia się [wkładką gwintową](https://swiatsrub.pl/category/wkladki-gwintowe) wg [DIN 8140](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/din-8140-a). Wkładka ma jednak własny otwór i własny gwintownik: pod wkładkę M8 wierci się 8,4 mm, a nie 6,8 mm.

## Wiercenie pod gwint w praktyce

kolejność pracy

> **Wskazanie inżynierskie — zalecenie, nie wymaganie normy.**
> 
> praktyka warsztatowa
> 
> - **Punktak albo nawiertak.** Wiertło 6,8 mm bez nakiełka ucieka z punktu, a oś otworu wyznacza oś gwintu. Do trasowania [punktaki](https://swiatsrub.pl/category/punktaki-rysiki), do nakiełków [nawiertaki](https://swiatsrub.pl/category/poglebiacze-nawiertaki).
> - **Wiertło kręte HSS wg DIN 338.** Standardowe [wiertło do metalu](https://swiatsrub.pl/products/wiertlo-do-metalu-hss-din-338), wymiary w [karcie normy DIN 338](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/din-338). Im większa średnica i twardsza stal, tym niższe obroty; w stali chłodź i smaruj.
> - **Fazka 90° na wejściu,** na średnicę nieco większą od gwintu. Gwintownik łatwiej się centruje, a pierwszy zwój nie wywija się ponad powierzchnię. Wystarczy [fazownik do gwintów](https://swiatsrub.pl/products/fazownik-do-gwintow).
> - **Olej do gwintowania.** Zmniejsza tarcie i moment, chroni krawędzie gwintownika i wygładza zwoje. Ręcznym [gwintownikiem](https://swiatsrub.pl/category/gwintowniki) po każdym obrocie cofnij się o ćwierć obrotu, żeby złamać wiór. Wygniatający nie tworzy wióra, więc tego nie wymaga.
> - **Próba śrubą.** Śruba powinna wejść ręką na całą długość gwintu. Przy kontroli seryjnej rozstrzyga sprawdzian gwintowy trzpieniowy, przechodni i nieprzechodni.

Wiertła i gwintowniki do najczęstszych rozmiarów są też w jednym pudełku: [komplet gwintowników z wiertłami](https://swiatsrub.pl/products/gwintowniki-i-wiertla-hss-kpl-15-cz).

## Najczęstsze błędy

i jak ich uniknąć

- **Wiertło „na oko”.** 7 mm pod M8 to otwór powyżej granicy tolerancji 6H (6,912 mm): zarys wyjdzie płytki, a gwint może się zerwać przy dokręcaniu. Pod M8 wierci się 6,8 mm.
- **Brak fazki.** Gwintownik startuje krzywo, a wywinięty pierwszy zwój przeszkadza w dociśnięciu części.
- **Gwintownik wygniatający w otworze pod skrawający.** Otwór 6,8 mm jest dla wygniatającego M8 za mały. Materiał nie ma gdzie płynąć, a gwintownik się łamie. Sprawdź typ narzędzia, zanim wybierzesz wiertło.
- **Za płytki otwór nieprzelotowy.** Gwintownik dochodzi do dna, opór skacze i narzędzie pęka, najczęściej w małych średnicach.
- **Pomylony skok.** Pod M10 × 1,25 wierci się 8,8 mm, nie 8,5. Odwrotna pomyłka, wiertło 9 mm pod zwykłe M10, daje za płytki zarys.

> **Uwaga:** Wiertło pod gwint = średnica minus skok, i to tylko dla gwintownika skrawającego. Gwint drobnozwojny, gwintownik wygniatający i wkładka gwintowa mają własne średnice. Zanim wywiercisz otwór, ustal, czym będziesz gwintować.

## Źródła i dokumentacja

Wskazane materiały i wydania norm wykorzystano przy opracowaniu artykułu. Link do normy może prowadzić do opisu wydawcy; dostęp do pełnego tekstu bywa płatny. Wskazania inżynierskie oznaczamy osobno od wymagań norm.

1. [Kernlochdurchmesser für das Gewindeschneiden (2025)](https://www.hartner.de/wp-content/uploads/2025/07/HAR_Plakat_Kernlochdurchmesser_Bohren_2025_DE.pdf) — Hartner. Kolumna DIN 336: średnice wierteł pod gwinty nacinane.

2. DIN 336 / ISO 2306:1972 — DIN. Otwory pod gwint nacinany; zakres stosowania przybliżenia średnica minus skok.

3. ISO 273:1979 — ISO. Serie otworów przelotowych pod śruby.

4. Technical Data — Tap drill sizes / Drill for forming taps — YG-1. S. 391 i tabela otworów pod gwinty wygniatane; odrębne założenia obu metod.

## Powiązane produkty i kategorie

- [DIN 338](https://swiatsrub.pl/products/wiertlo-do-metalu-hss-din-338): wiertła HSS do metalu

- [Gwintowniki](https://swiatsrub.pl/category/gwintowniki): ręczne i maszynowe

- [Kpl. 15 cz.](https://swiatsrub.pl/products/gwintowniki-i-wiertla-hss-kpl-15-cz): gwintowniki z wiertłami

- [Fazownik](https://swiatsrub.pl/products/fazownik-do-gwintow): fazka przed gwintowaniem

- [DIN 8140](https://swiatsrub.pl/category/wkladki-gwintowe): wkładki gwintowe

Aktualne wykonania, jednostki sprzedaży, wielkości opakowań, ceny i dostępność sprawdź na karcie wybranego wariantu produktu.

## Czytaj dalej

- [Jak gwintować gwintownikiem i narzynką: gwintowanie ręczne krok po kroku](https://swiatsrub.pl/poradnik/gwintowanie-gwintownikiem/index.md)

- [Gwint metryczny zwykły i drobnozwojny — czym się różnią i kiedy który](https://swiatsrub.pl/poradnik/gwint-metryczny/index.md)

- [Naprawa gwintu: wkładka gwintowa DIN 8140 — jak założyć](https://swiatsrub.pl/poradnik/naprawa-gwintu/index.md)