# Rodzaje nakrętek: 10 grup, ich normy i zastosowania Źródło: [Świat Śrub — artykuł](https://swiatsrub.pl/poradnik/rodzaje-nakretek) Aktualizacja treści: 2026-10-18. Język: polski. Opracowanie: Świat Śrub. [Zasady redakcyjne i zgłaszanie poprawek](https://swiatsrub.pl/poradnik/zasady-redakcyjne). Dziesięć grup nakrętek z katalogu — od zwykłej sześciokątnej DIN 934 po nitonakrętkę i nakrętkę stopy gąsienicy. Czym się różnią, które normy je opisują i do czego służy każda z nich. Nakrętkę wybiera się w trzech krokach: kształt, gwint, klasa. Kształt decyduje, gdzie i jak nakrętka siedzi — pod kluczem na wierzchu połączenia, w otworze blachy, w rowku stołu, na wale. Gwint i klasa decydują, czy pasuje do śruby i ile przeniesie. Niżej dziesięć grup z katalogu, przy każdej normy, które ją opisują, i karta normy z wymiarami. ## Przykład: kołpakowa nakrętka stawia opór, ale nie dociska przykład i kontrola przed zakupem > **Przykład i kontrola — zalecenie, nie wymaganie normy.** > > wskazówki doboru, nie zatwierdzenie zamiany > > W nakrętce DIN 1587 zbyt długa śruba może oprzeć się o dno kopułki. Opór na kluczu pojawi się wtedy przed dociśnięciem części. Sprawdzenie długości wystającego gwintu jest tu równie ważne jak rozmiar M8. > > - Ustal gwint i skok, a potem funkcję: docisk, regulacja, osadzenie w blasze czy zabezpieczenie. > - Porównaj dostępną wysokość i długość zazębienia; niski korpus ogranicza nośność. > - Klasę i sposób zabezpieczenia dobierz według [poradnika doboru nakrętki](https://swiatsrub.pl/poradnik/dobor-nakretki-do-sruby). ## Rodzaje nakrętek w skrócie 10 grup katalogu Podział idzie za katalogiem: grupa to kształt i sposób montażu. Śruby, do których te nakrętki pasują, opisuje przegląd [rodzaje śrub](https://swiatsrub.pl/poradnik/rodzaje-srub). ![Dziesięć grup nakrętek: sześciokątne, kołnierzowe, kołpakowe, kwadratowe, okrągłe, kształtowe, do osadzania, do zgrzewania, nitonakrętki i do stóp gąsienic](https://swiatsrub.pl/guide/figures/rodzaje-nakretek.svg) Przykładowe kształty dziesięciu grup nakrętek. Zarys pomaga rozpoznać rodzinę, ale nie określa klasy wytrzymałości ani nośności. Grupy wg katalogu sklepu; normy — najczęstsze w każdej grupie. Wymiary i warunki techniczne każdej z nich są na kartach norm, do których prowadzą odnośniki niżej. | Grupa | Normy w katalogu | Do czego | | --- | --- | --- | | Sześciokątne | DIN 934 · ISO 4032 · DIN 439 · DIN 985 | zwykłe połączenia śrubowe, kontrowanie, nakrętki samohamowne i koronowe | | Kołnierzowe | DIN 6923 · DIN 6926 · DIN 6927 | kołnierz gładki lub ząbkowany pod sześciokątem | | Kołpakowe | DIN 1587 · DIN 986 | zamknięty koniec, osłania gwint i zakończenie śruby | | Kwadratowe | DIN 557 · DIN 562 | korpus kwadratowy, zwykły i niski | | Okrągłe | DIN 981 · DIN 1804 · DIN 466 | łożyskowe na wał, radełkowane do dokręcania ręką | | Kształtowe | DIN 582 · DIN 315 · DIN 508 | z uchem, skrzydełkowe, do rowków teowych | | Do osadzania | AN 87 · AN 126 · AN 326 · AN 379 | klatkowe, nasuwane „U”, wciskane w blachę | | Do zgrzewania | DIN 928 · DIN 929 | przyzgrzewane do blachy na stałe | | Nitonakrętki | AN 315 · AN 320 · AN 247 | gwint w cienkiej blasze, montaż z jednej strony | | Stopy gąsienicy | AN 145 | do śrub stóp gąsienic, klasa 12 | ## Nakrętki sześciokątne DIN 934 · ISO 4032 · DIN 439 Najliczniejsza grupa i punkt odniesienia dla pozostałych. Zwykła nakrętka sześciokątna to [DIN 934](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/din-934) i jej następczyni [ISO 4032](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/iso-4032): gwint ten sam, ale nakrętka ISO jest wyższa w rozmiarach M5–M39, a w M10, M12, M14 i M22 ma inny klucz. Rozmiar po rozmiarze pokazuje to porównanie [DIN 934 a ISO 4032](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/din-934-vs-iso-4032), a skąd w ogóle dwa numery dla jednej nakrętki — artykuł [normy DIN i ISO](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy-din-iso). Wg kart norm: d — średnica gwintu, ≙ — odpowiednik. Materiały DIN 2510 NF — wg wykonań w katalogu. | Odmiana | Norma | Co ją wyróżnia | | --- | --- | --- | | zwykła | DIN 934 · ISO 4032 | klasy 6, 8, 10; nakrętka nośna do śrub DIN 933 i ISO 4017 | | niska | DIN 439 (≙ ISO 4035) | klasy 04 i 05, o ograniczonej nośności; do kontrowania | | niska drobnozwojna | DIN 936 | gwint drobnozwojny M8 × 1 – M52; klasy twardości 17H, 22H | | wysoka | DIN 6330 B | wysokość 1,5 d; zalecana klasa 10 | | złączna | DIN 6334 | długość 3 d, gwint na całej długości; klasa 10 | | samohamowna | DIN 985 · DIN 982 | wkładka niemetalowa; DIN 985 niska, DIN 982 wysoka | | całometalowa | DIN 980 V · DIN 934 BILOC | samohamowność bez wkładki, z odkształconej części nakrętki | | koronowa | DIN 935 · DIN 937 | wycięcia pod zawleczkę; DIN 937 — niska | | do kołnierzy | DIN 2510 NF | do połączeń kołnierzowych; stal C35E, 25CrMo4, 42CrMo4 | | HV | EN 14399-4 | klasa 10, ocynk ogniowy; do zestawów ze śrubą 10.9 | Nakrętka niska nie jest skróconą wersją zwykłej. Zero na początku klasy 04 lub 05 oznacza wg ISO 898-2 nakrętkę o ograniczonej nośności, której norma nie projektuje tak, by przy przeciążeniu ochroniła gwint przed zerwaniem. Dlatego [DIN 439](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/din-439) pracuje jako kontrnakrętka obok pełnej nakrętki, a nie jako jedyna nakrętka w obciążonym połączeniu. Nakrętki z gwintem drobnozwojnym wszystkich kształtów zbiera [filtr gwintu drobnozwojnego](https://swiatsrub.pl/category/nakretki/rodzaj-gwintu~gwint-drobnozwojny-metryczny). Nakrętki samohamowne i koronowe producenci łączników zaliczają do zabezpieczeń **przed utratą**: wkładka albo zawleczka nie pozwalają nakrętce spaść, ale nie utrzymują napięcia śruby. Kiedy to wystarcza, a kiedy potrzebna jest podkładka klinująca, opisuje artykuł o [zabezpieczeniu śrub przed odkręceniem](https://swiatsrub.pl/poradnik/zabezpieczenie-srub-przed-odkreceniem). Wysoką i niską nakrętkę samohamowną zestawia porównanie [DIN 985 a DIN 982](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/din-985-vs-din-982). W tej grupie są też nakrętki z gwintem lewym (DIN 934, DIN 439), z gwintem trapezowym ([AN 122](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/an-122)) i z innych materiałów: stali nierdzewnej A2 i A4, mosiądzu, poliamidu ([DIN 34814](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/din-34814)). ## Nakrętki kołnierzowe DIN 6923 ≙ ISO 4161 · DIN 6927 Pod sześciokątem nakrętki kołnierzowej jest okrągły kołnierz, który zwiększa powierzchnię oporu. Podstawowa norma to [DIN 6923](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/din-6923) (odpowiednik ISO 4161), z kołnierzem gładkim albo ząbkowanym; karta podaje klasy 8, 10 i 12. Odmiany samohamowne to [DIN 6926](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/din-6926) z wkładką niemetalową i całometalowa [DIN 6927](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/din-6927) (odpowiedniki ISO 7044, a dla gwintu drobnozwojnego ISO 12126). W grupie jest też nakrętka do kół [DIN 74361 H](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/din-74361-h) klasy 10 z ruchomą podkładką. Sześciokąt jest tu mniejszy niż w zwykłej nakrętce: DIN 6923 M10 ma klucz 15, a nie 17, M12 — 18. Pełne zestawienie jest w tabeli [jaki klucz do nakrętki kołnierzowej](https://swiatsrub.pl/poradnik/rozmiary-kluczy-do-srub#kolnierzowe). > **Wskazanie inżynierskie — zalecenie, nie wymaganie normy.** > > dobór — praktyka, nie wymóg normy > > - Kołnierz rozkłada nacisk jak podkładka, więc pod nakrętkę kołnierzową zwykle nie daje się osobnej podkładki. > - Kołnierz ząbkowany wgryza się w podłoże i utrudnia odkręcenie, ale rysuje powierzchnię i powłokę. Na lakierowanej lub delikatnej części wybierz kołnierz gładki. ## Nakrętki kołpakowe DIN 1587 · DIN 986 Nakrętka kołpakowa zamyka koniec śruby. Gwint jest nieprzelotowy, a kopułka osłania go i zakrywa zakończenie śruby. [DIN 1587](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/din-1587) to wg karty nakrętka ze stali klasy 6, a także ze stali nierdzewnej i mosiądzu; M8 ma 15 mm wysokości całkowitej, z czego 6,5 mm przypada na część sześciokątną, i klucz 13. [DIN 986](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/din-986) dodaje wkładkę niemetalową — łączy kołpak z samohamownością. > **Wskazanie inżynierskie — zalecenie, nie wymaganie normy.** > > montaż — praktyka > > Długość śruby dobierz do głębokości gwintu w kołpaku. Śruba, która oprze się o dno kopułki, zatrzyma nakrętkę, zanim ta dociśnie łączone części — klucz pokaże opór, ale połączenie nie będzie napięte. ## Nakrętki kwadratowe DIN 557 · DIN 562 Nakrętka kwadratowa ma cztery ścianki zamiast sześciu. [DIN 557](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/din-557) to wg karty nakrętka klasy 5 z gwintem w tolerancji 7H i w klasie dokładności C, czyli wykonanie zgrubne. [DIN 562](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/din-562) to nakrętka kwadratowa niska. > **Wskazanie inżynierskie — zalecenie, nie wymaganie normy.** > > zastosowanie — praktyka > > Kwadrat sprawdza się tam, gdzie nakrętka opiera się bokiem o ściankę rowka, ceownika lub profilu i sama nie może się obrócić. Kręci się wtedy tylko śrubą, a klucz po stronie nakrętki nie jest potrzebny. ## Nakrętki okrągłe DIN 981 ≙ ISO 2982 · DIN 466 Najwięcej tu nakrętek łożyskowych [DIN 981](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/din-981) (odpowiednik ISO 2982), oznaczanych KM: KM 0 ma gwint M10 × 0,75, KM 5 — M25 × 1,5, KM 10 — M50 × 1,5. Nakrętka ustala łożysko albo piastę na wale z gwintem drobnozwojnym i ma na obwodzie rowki. Zabezpiecza ją podkładka MB wg [DIN 5406](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/din-5406), której języczek zagina się w jeden z rowków; karta DIN 981 przypisuje każdej nakrętce jej podkładkę. Podkładki są w osobnej grupie: [podkładki MB do nakrętek KM](https://swiatsrub.pl/category/podkladki-mb-do-lozysk-km). Pozostałe nakrętki okrągłe to rowkowa [DIN 1804](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/din-1804), radełkowane do dokręcania ręką — wysoka [DIN 466](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/din-466), niska [DIN 467](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/din-467) i [DIN 6303 A](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/din-6303-a) — oraz cylindryczne z gwintem trapezowym [AN 117](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/an-117) do śrub pociągowych. Wszystkie nakrętki trapezowe zbiera [filtr gwintu trapezowego](https://swiatsrub.pl/category/nakretki/rodzaj-gwintu~gwint-trapezowy-din-103). ## Nakrętki kształtowe DIN 582 · DIN 315 · DIN 508 Tu kształt jest funkcją. [DIN 582](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/din-582) to nakrętka z uchem ze stali C15E; karta podaje jej udźwig przy obciążeniu osiowym jednej nakrętki, np. M10 — 230 kg, M20 — 1200 kg. [DIN 315](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/din-315) i [AN 93](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/an-93) to nakrętki skrzydełkowe, dokręcane ręką bez klucza. [DIN 508](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/din-508) to nakrętka do rowków teowych stołów obrabiarek, oznaczana gwintem i szerokością rowka, np. M16 × 18. > **Nakrętka z uchem — zalecenie, nie wymaganie normy.** > > podnoszenie — ostrożność, nie dane normy > > Udźwig z karty dotyczy ciągnięcia wzdłuż osi gwintu. Ucha nie obciążaj z boku ani pod kątem, jeśli producent zawiesia nie podaje dla takiego układu dopuszczalnego obciążenia, a nakrętkę wkręć do pełnego oparcia o podłoże. W grupie są też nakrętki meblowe ([AN 88](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/an-88)), z oczkiem ([AN 91](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/an-91)), kłowa ([AN 90](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/an-90)) i zrywana antywandalowa [AN 94](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/an-94), oraz korpusy i śruby napinaczy DIN 1478, DIN 1479 i DIN 1480, zebrane też w grupie [nakrętki i śruby napinające](https://swiatsrub.pl/category/nakretki-i-sruby-napinajace). ## Nakrętki do osadzania AN 87 · AN 126 · AN 326 · AN 379 Nakrętki osadzane w otworze cienkiej blachy — tam, gdzie od drugiej strony nie ma miejsca na klucz albo gwint ma zostać w części na stałe. Nakrętka klatkowa [AN 87](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/an-87) siedzi w klatce ze stali sprężynowej, którą wciska się w otwór kwadratowy; karta podaje otwory od 5,3 × 5,3 do 14 × 14 mm, gwinty M3–M12 i zakresy grubości blachy. Nakrętki „U” nasuwa się na krawędź blachy: [AN 126](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/an-126) — pod wkręty samogwintujące ST 2,9–4,8, [AN 326](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/an-326) — z gwintem metrycznym M4–M8, ze stali hartowanej. Nakrętkę wciskaną [AN 379](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/an-379) wprasowuje się w otwór blachy na stałe; karta podaje wykonania ze stali automatowej i nierdzewnej, M2–M20. ## Nakrętki do zgrzewania DIN 928 · DIN 929 Nakrętkę do zgrzewania łączy się z blachą na stałe. [DIN 929](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/din-929) jest sześciokątna, [DIN 928](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/din-928) — kwadratowa. Na powierzchni oporowej mają występy, które przy zgrzewaniu skupiają prąd w kilku punktach. Obie karty wymagają stali niskowęglowej (C ≤ 0,25 %) i podają średnicę otworu w blasze pod nakrętkę. W katalogu są wykonania ze stali bez powłoki i ze stali nierdzewnej A2. ## Nitonakrętki AN 315 · AN 320 · AN 247 Nitonakrętka daje gwint w blasze albo profilu, do których jest dostęp tylko z jednej strony. Wkłada się ją w otwór i zakuwa [nitownicą do nitonakrętek](https://swiatsrub.pl/products/nitownica-do-nitonakretek): gwintowany trzpień narzędzia wkręca się w nitonakrętkę i ciągnie, a jej cienkościenna, niegwintowana część pęcznieje za blachą i zaciska ją z kołnierzem. Gwint zostaje gotowy na śrubę. Odmiany różnią się kołnierzem, korpusem i dnem. Kołnierz walcowy ([AN 315](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/an-315)) zostaje nad blachą, stożkowy ([AN 318](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/an-318)) i stożkowy zredukowany ([AN 320](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/an-320)) chowają się w fazie otworu. Korpus radełkowany albo sześciokątny ([AN 322](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/an-322), [AN 323](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/an-323)) utrudnia obracanie się nitonakrętki w otworze. Wersje zamknięte ([AN 324](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/an-324), [AN 325](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/an-325)) nie przepuszczają przez gwint brudu ani wilgoci. Osobne konstrukcje to nitonakrętka z szerokim kołnierzem do tworzyw [AN 317](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/an-317), neoprenowa [AN 417](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/an-417) i Jack Nut [AN 247](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/an-247). > **Wskazanie inżynierskie — zalecenie, nie wymaganie normy.** > > montaż — dane producenta > > Średnicę otworu i zakres grubości blachy bierz z danych konkretnej nitonakrętki. Za duży otwór pozwala jej się obracać przy dokręcaniu śruby, a blacha spoza zakresu nie da poprawnego zakucia. ## Nakrętki stopy gąsienicy AN 145 · klasa 12 Najmniejsza grupa: [nakrętka kwadratowa AN 145](https://swiatsrub.pl/products/nakr-gasienicy-kwadratowa-12-surowe-an-145) do mocowania stóp gąsienic, z gwintem drobnozwojnym M18 × 1,5 – M24 × 1,5, w klasie 12, bez powłoki. Parę tworzy z nią [śruba gąsienicy klasy 12.9](https://swiatsrub.pl/products/sruba-gasienicy-12-9-surowe-an-261). W systemie ISO 898-2 klasa 12 to właśnie nakrętka do śrub do klasy 12.9 włącznie. Wymiary są na [karcie AN 145](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/an-145). ## Jak wybrać nakrętkę gwint · klasa · klucz Gwint nakrętki musi być ten sam co na śrubie: średnica, skok (zwykły albo drobnozwojny) i kierunek (prawy albo lewy). Klasa nakrętki stalowej ma wg ISO 898-2 odpowiadać pierwszej liczbie klasy śruby: [klasa 8](https://swiatsrub.pl/category/nakretki/klasa-wytrzymalosci~8) do śrub 8.8, [klasa 10](https://swiatsrub.pl/category/nakretki/klasa-wytrzymalosci~10) do 10.9. Wyższa klasa nakrętki może zastąpić niższą, niższa — nie; nakrętki samohamowne łączy się ze śrubą klasa do klasy. Pełną tabelę par i nakrętki niskie omawia [Dobór nakrętki do śruby](https://swiatsrub.pl/poradnik/dobor-nakretki-do-sruby). > **Wskazanie inżynierskie — zalecenie, nie wymaganie normy.** > > dobór — praktyka, nie wymóg normy > > - **Nakrętka z tej samej rodziny co śruba:** ISO 4032 do ISO 4017, DIN 934 do DIN 933. Jeden klucz obsłuży wtedy łeb i nakrętkę. > - **Nakrętka niska ma ograniczoną nośność.** Jeśli na pełną nakrętkę brakuje miejsca, rozwiązaniem jest zmiana konstrukcji, nie DIN 439. > - **Zabezpieczenie dobieraj do mechanizmu luzowania,** nie do kształtu nakrętki: opór przewijania nie gwarantuje utrzymania napięcia przy osiadaniu lub ruchu poprzecznym. > - **Gwint w cienkiej blasze:** nitonakrętkę zakłada się od jednej strony, nakrętkę klatkową da się wyjąć i wymienić, a nakrętka do zgrzewania zostaje na stałe i wymaga zgrzewarki. > **Uwaga:** Kształt nakrętki wybiera się do miejsca montażu, gwint — do śruby, a klasę — do klasy śruby. Nakrętka niska nie zastąpi nakrętki nośnej tylko dlatego, że pasuje na ten sam gwint. ## Źródła i dokumentacja Wskazane materiały i wydania norm wykorzystano przy opracowaniu artykułu. Link do normy może prowadzić do opisu wydawcy; dostęp do pełnego tekstu bywa płatny. Wskazania inżynierskie oznaczamy osobno od wymagań norm. 1. [Karty norm DIN, ISO, PN i AN](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy) — Świat Śrub. Karty danych katalogowych: wymiary, symbole i dostępne wykonania; nie są pełnym tekstem norm. 2. [ISO 898-2:2022](https://www.iso.org/standard/79349.html) — ISO. Klasy nakrętek, parowanie ze śrubą i ograniczona nośność nakrętek niskich. 3. ISO 2320 — ISO. Własności funkcjonalne nakrętek z momentem samohamowności. ## Powiązane produkty i kategorie - [Sześciokątne](https://swiatsrub.pl/category/szesciokatne): DIN 934 · ISO 4032 · DIN 439 - [Kołnierzowe](https://swiatsrub.pl/category/kolnierzowe): DIN 6923 ≙ ISO 4161 - [Kołpakowe](https://swiatsrub.pl/category/kolpakowe): DIN 1587 · DIN 986 - [DIN 981](https://swiatsrub.pl/category/okragle/rodzaj~nakretka-lozyskowa): łożyskowe KM - [Nitonakrętki](https://swiatsrub.pl/category/nitonakretki): do blach i profili Aktualne wykonania, jednostki sprzedaży, wielkości opakowań, ceny i dostępność sprawdź na karcie wybranego wariantu produktu. ## Czytaj dalej - [Rodzaje śrub: łby, napędy, gwint i przeznaczenie](https://swiatsrub.pl/poradnik/rodzaje-srub/index.md) - [Jaka nakrętka do śruby 10.9? Klasy nakrętek i nakrętki niskie](https://swiatsrub.pl/poradnik/dobor-nakretki-do-sruby/index.md) - [Rozmiar klucza do śruby: tabela M3–M36 (DIN, ISO, imbus)](https://swiatsrub.pl/poradnik/rozmiary-kluczy-do-srub/index.md)