# Śruby imbusowe: rodzaje łbów i normy Źródło: [Świat Śrub — artykuł](https://swiatsrub.pl/poradnik/sruby-imbusowe) Aktualizacja treści: 2026-10-18. Język: polski. Opracowanie: Świat Śrub. [Zasady redakcyjne i zgłaszanie poprawek](https://swiatsrub.pl/poradnik/zasady-redakcyjne). Cztery łby z tym samym gniazdem sześciokątnym: walcowy, obniżony, stożkowy i wypukły. Czym różnią się przy M8, który przenosi pełną siłę klasy, a który ma ograniczoną nośność — i jak zamówić właściwą normę. Śruba imbusowa to śruba z gniazdem sześciokątnym w łbie, dokręcana kluczem imbusowym. Rodzaje różnią się łbem, nie gniazdem: **walcowy** (ISO 4762, w handlu DIN 912), **walcowy obniżony** (DIN 7984 i DIN 6912), **stożkowy** (ISO 10642, dawniej DIN 7991) i **wypukły**, zwany grzybkowym (ISO 7380-1, z kołnierzem ISO 7380-2). Od łba zależy, ile miejsca zajmie śruba, jaki imbus do niej pasuje i jaką siłę przeniesie. ## Przykład: M8 pasuje w otwór, ale nie pod osłonę przykład i kontrola przed zakupem > **Przykład i kontrola — zalecenie, nie wymaganie normy.** > > wskazówki doboru, nie zatwierdzenie zamiany > > ISO 4762 M8 ma łeb wysokości 8 mm i imbus 6 mm; DIN 7984 M8 — łeb 5 mm i imbus 5 mm. Oszczędność 3 mm nie daje zgody na zamianę: trzeba jeszcze sprawdzić ograniczoną nośność oraz moment. Szczegóły: [DIN 912 a DIN 7984](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/din-912-vs-din-7984). > > - Sprawdź średnicę i głębokość pogłębienia oraz miejsce na narzędzie. > - Odczytaj pełne oznaczenie klasy, w tym poprzedzające zero. > - Potwierdź długość gwintu; taki sam wymiar M8 × 40 nie określa części gładkiej. ## Cztery łby w jednym zestawieniu M8 · wg kart norm Łby najłatwiej porównać na jednej średnicy. Przy M8 wszystkie śruby mają ten sam gwint o skoku 1,25 mm. Różnią się wysokością i średnicą łba, rozmiarem gniazda i tym, czy przenoszą pełną siłę swojej klasy wytrzymałości. ![Porównanie bocznych zarysów łbów śrub M8: ISO 4762, DIN 7984, ISO 10642 i ISO 7380-1, z wymiarami łba i rozmiarem imbusa](https://swiatsrub.pl/guide/figures/sruby-imbusowe.svg) Porównanie M8 według tabeli artykułu. Linia przerywana oznacza powierzchnię części; długość śruby stożkowej obejmuje łeb. Zarysy uproszczone, nie są rysunkiem wykonawczym. Wartości dla M8 wg kart norm [ISO 4762](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/iso-4762), [DIN 7984](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/din-7984), [DIN 6912](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/din-6912), [ISO 10642](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/iso-10642), [ISO 7380-1](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/iso-7380-1) i [ISO 7380-2](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/iso-7380-2). k — wysokość łba, wartość maks.; dk — średnica łba, dla ISO 10642 średnica teoretyczna stożka, dla ISO 7380-2 średnica kołnierza. Imbus do każdej średnicy: [tabela kluczy imbusowych](https://swiatsrub.pl/poradnik/rozmiary-kluczy-do-srub#imbusowe). | Norma | Łeb | k \[mm\] | dk \[mm\] | Imbus s | Nośność | | --- | --- | ---: | ---: | ---: | --- | | ISO 4762 | walcowy | 8 | 13 | 6 | pełna dla klasy | | DIN 7984 | walcowy obniżony | 5 | 13 | 5 | ograniczona | | DIN 6912 | walcowy obniżony, z prowadzeniem klucza | 5 | 13 | 6 | ograniczona | | ISO 10642 | stożkowy 90° | 4,96 | 17,92 | 5 | ograniczona | | ISO 7380-1 | wypukły | 4,4 | 14 | 5 | ograniczona | | ISO 7380-2 | wypukły z kołnierzem | 4,4 | 17,8 | 5 | ograniczona | Z tabeli wynikają dwie reguły. Po pierwsze, niższy łeb ma zwykle mniejsze gniazdo: śruba M8 z łbem walcowym bierze imbus 6, a z łbem obniżonym, stożkowym i wypukłym — 5. Wyjątkiem jest DIN 6912, która przy niskim łbie zachowuje gniazdo ISO 4762. Po drugie, pełną nośność klasy ma tylko łeb walcowy ISO 4762. Pozostałe normy mówią o ograniczonej nośności już w tytule, a śruby cechuje się zerem przed klasą: **08.8**, **010.9**. ## Łeb walcowy: ISO 4762, w handlu DIN 912 8.8 · 12.9 · A2-70 · A4-80 To podstawowa śruba imbusowa. Wysokość łba równa się średnicy gwintu: M8 ma łeb wysoki na 8 mm. Od tej śruby wzięła się nazwa „imbus”: to znak INBUS, skrót od Innensechskant (gniazdo sześciokątne) i nazwy firmy Bauer und Schaurte z Neuss, która w 1936 r. wprowadziła takie śruby na rynek. W katalogu jest w klasach 8.8 i 12.9 oraz w stali nierdzewnej A2-70 i A4-80, z gwintem na całej długości albo częściowym. DIN 912 to wycofany poprzednik ISO 4762. Nominalne łby i gniazda w rozmiarach wspólnych są zgodne. Zamiana wymaga także zgodnego gwintu, klasy, długości i powłoki. Różnią się cztery rzadkie średnice i gwint drobnozwojny, który trafił do osobnej normy, ISO 12474. Szczegóły są w porównaniu [DIN 912 a ISO 4762](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/din-912-vs-iso-4762). W katalogu: [śruby imbusowe ISO 4762](https://swiatsrub.pl/category/z-lbem-walcowym-z-gniazdem-szesciokatnym/norma~iso-4762), np. [12.9 bez powłoki z gwintem częściowym](https://swiatsrub.pl/products/sr-imbusowa-12-9-surowe-iso-4762-niepelny-gwint) i [A2-70 z gwintem pełnym](https://swiatsrub.pl/products/sr-imbusowa-a2-70-iso-4762-pelny-gwint), drobnozwojne [ISO 12474](https://swiatsrub.pl/category/z-lbem-walcowym-z-gniazdem-szesciokatnym/norma~iso-12474) oraz wykonania z [naniesionym zabezpieczeniem gwintu Nylon](https://swiatsrub.pl/products/sr-imbusowa-8-8-oc-b-nylon-din-267-28-klf-iso-4762-pelny-gwint). ## Łeb obniżony: DIN 7984 i DIN 6912 bez odpowiednika ISO Obie normy mają łeb o tej samej średnicy co ISO 4762, ale niższy: przy M8 5 mm zamiast 8 mm. Żadna z nich nie ma odpowiednika ISO. Obie mają też w tytule ograniczoną nośność — niski łeb nie przeniesie pełnej siły klasy. Różnią się gniazdem. **DIN 7984** ma gniazdo mniejsze niż ISO 4762: przy M8 imbus 5 zamiast 6. **DIN 6912** zachowuje gniazdo ISO 4762 (M8 — imbus 6), a w dnie gniazda ma dodatkowy otwór: prowadzenie dla klucza z czopem. Jak wysokość łba i gniazdo zmieniają się w kolejnych średnicach, pokazujemy w porównaniu [DIN 912 a DIN 7984](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/din-912-vs-din-7984). W katalogu: [śruby z obniżonym łbem DIN 7984](https://swiatsrub.pl/category/z-lbem-walcowym-z-gniazdem-szesciokatnym/norma~din-7984) w klasach 8.8 i 10.9 oraz w stali A2, a także [DIN 6912 w klasie 8.8](https://swiatsrub.pl/products/sr-imbus-z-obn-lbem-08-8-surowe-din-6912). ## Łeb stożkowy: ISO 10642, dawniej DIN 7991 90° · łeb w pogłębieniu Łeb stożkowy o kącie 90° chowa się w pogłębionym otworze i po dokręceniu licuje z powierzchnią. ISO 10642 ma ograniczoną nośność: norma przyjmuje nośność łba jako 80 % nośności gwintu i cechuje klasę z zerem, np. **010.9**. ISO 10642 zastąpiła DIN 7991, ale nie jest jej kopią. Gniazdo zostało to samo, łeb ISO jest wyższy: przy M10 ma 6,2 mm zamiast 5,5 mm. Dlatego obie normy są zamienne tylko warunkowo. Co to znaczy w gotowym pogłębieniu, wyjaśniamy w porównaniu [DIN 7991 a ISO 10642](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/din-7991-vs-iso-10642). W katalogu: [ISO 10642](https://swiatsrub.pl/category/z-lbem-stozkowym/norma~iso-10642) w klasach 10.9 i 12.9 oraz w stali A2 i A4, a także [DIN 7991](https://swiatsrub.pl/category/z-lbem-stozkowym/norma~din-7991) w klasie 10.9. ## Łeb wypukły (grzybkowy): ISO 7380-1 i ISO 7380-2 M3–M16 Łeb wypukły jest niski i zaokrąglony. Przy M8 ma 4,4 mm wysokości i 14 mm średnicy: jest szerszy od łba walcowego (13 mm) i prawie o połowę niższy. W handlu mówi się o nim „łeb grzybkowy”, a normę nazywa się czasem „DIN 7380”. Co kryje się pod tą nazwą, opisujemy w porównaniu [DIN 7380 a ISO 7380](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/din-7380-vs-iso-7380). **ISO 7380-2** to ten sam łeb z kołnierzem. Przy M8 kołnierz ma do 17,8 mm średnicy, więc łeb naciska na większą powierzchnię. Obie części normy obejmują M3–M16 i obie mają ograniczoną nośność: nośność łba to 80 % nośności gwintu. Na karcie ISO 7380-1 widać to w liczbach. Minimalna siła zrywająca śruby M8 10.9 z łbem wypukłym to 30,5 kN, a zwykłej śruby M8 10.9 wg ISO 898-1 — 38,1 kN. W katalogu: [ISO 7380-1](https://swiatsrub.pl/category/z-lbem-wypuklym/norma~iso-7380-1) w klasie 10.9 oraz w stali A2-70 i A4-70, a także [ISO 7380-2 z kołnierzem](https://swiatsrub.pl/category/z-lbem-wypuklym/norma~iso-7380-2) w klasie 10.9 i w stali A2-70. ## Bez łba, pasowane i z gniazdem Torx ISO 4026–4029 · ISO 7379 Gniazdo sześciokątne mają też śruby bez łba, czyli **wkręty dociskowe**, zwane robaczkami. Gwint biegnie na całej długości, a rodzaje różnią się końcem: płaski [ISO 4026](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/iso-4026) (odpowiednik DIN 913), stożkowy [ISO 4027](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/iso-4027) (DIN 914), z czopem [ISO 4028](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/iso-4028) (DIN 915) i wklęsły [ISO 4029](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/iso-4029) (DIN 916). Stalowe mają klasę **45H** wg ISO 898-5. To klasa twardości (min. 450 HV), nie wytrzymałości na rozciąganie: wkręt dociskowy pracuje na docisk. W katalogu: [wkręty dociskowe](https://swiatsrub.pl/category/dociskowe-bez-lba). **Śruba pasowana \[ISO 7379\](/poradnik/normy/iso-7379)** ma pod łbem walcowym gładki trzpień o średnicy większej od gwintu: trzpień 10 mm kończy się gwintem M8. Według karty normy trzpień wykonuje się w tolerancji f9, a śrubę w klasie 12.9. W katalogu: [ISO 7379 kl. 12.9](https://swiatsrub.pl/products/sruba-imb-pasowana-012-9-surowe-iso-7379) w dziale [śruby pasowane](https://swiatsrub.pl/category/pasowane). Część łbów stożkowych i wypukłych jest w katalogu także z gniazdem **Torx**. Mają w nazwie „~ISO 10642” albo „~ISO 7380-1”: znak ~ oznacza wykonanie zbliżone do normy, bo obie normy przewidują tylko gniazdo sześciokątne. Do takich śrub potrzebny jest inny klucz: [śruby z gniazdem Torx](https://swiatsrub.pl/category/sruby/naped~torx-tx), [klucze Torx](https://swiatsrub.pl/category/klucze-imbusowe-crv-torx). ## Klasa, powłoka i gwint co wybrać obok łba Klasę i powłokę wybiera się niezależnie od łba. W katalogu śruby imbusowe 12.9 są bez powłoki albo w cynku płatkowym, nie w cynku galwanicznym. Dlaczego, wyjaśnia artykuł o [klasach wytrzymałości](https://swiatsrub.pl/poradnik/klasy-wytrzymalosci). Kiedy wystarczy stal A2, a kiedy potrzebna jest A4, opisuje porównanie [A2 czy A4](https://swiatsrub.pl/poradnik/stal-nierdzewna-a2-czy-a4), a skróty powłok — przewodnik po [powłokach i korozji](https://swiatsrub.pl/poradnik/powloki-i-korozja). Śruby z łbem wypukłym są w katalogu tylko z gwintem pełnym. ISO 4762, DIN 7984 i ISO 10642 są w obu wykonaniach — z łbem walcowym: [gwint pełny](https://swiatsrub.pl/category/z-lbem-walcowym-z-gniazdem-szesciokatnym/dlugosc-gwintu~pelny-gwint) i [gwint częściowy](https://swiatsrub.pl/category/z-lbem-walcowym-z-gniazdem-szesciokatnym/dlugosc-gwintu~niepelny-gwint). Kiedy który, rozstrzyga się tak samo jak przy śrubach sześciokątnych: opisujemy to w artykule [DIN 933 czy DIN 931](https://swiatsrub.pl/poradnik/din-933-czy-din-931). ## Który łeb wybrać praktyka doboru ### Cechowanie klasy - **12.9**: ISO 4762 — pełna nośność - **08.8**: DIN 7984 — łeb obniżony - **010.9**: ISO 10642 — łeb stożkowy - **010.9**: ISO 7380 — łeb wypukły zero przed klasą — ograniczona nośność; klasy jak w katalogu ### Sytuacja — który łeb | Przypadek | Wskazanie | | --- | --- | | połączenie ma przenieść pełną siłę klasy | ISO 4762 | | brak miejsca na wysokość łba | DIN 7984 · DIN 6912 | | łeb nie może wystawać ponad powierzchnię | ISO 10642 | | łeb na wierzchu, niski i zaokrąglony | ISO 7380-1 | | cienka blacha, większa powierzchnia docisku | ISO 7380-2 | | ustalenie piasty lub dźwigni na wałku | ISO 4026–4029 | | oś obrotu dźwigni lub rolki | ISO 7379 | praktyka doboru, nie wymóg normy > **Wskazanie inżynierskie — zalecenie, nie wymaganie normy.** > > dobór i montaż — praktyka, nie wymóg normy > > - **Łeb obniżony, stożkowy ani wypukły nie zastępuje ISO 4762 jeden do jednego.** Jeśli połączenie ma przenieść pełną siłę klasy 10.9 lub 12.9, zostaje łeb walcowy. Wyższa klasa nie daje automatycznej zgody na zamianę; potrzebne są dane nośności i obliczenie połączenia. > - **Ograniczona nośność to także ostrożność z momentem.** Wartości z [tabeli momentów](https://swiatsrub.pl/poradnik/tabela-momentow) liczono dla śrub o pełnej nośności klasy. Śrub z zerem w cechowaniu nie dokręcaj według nich bez danych producenta. > - **Gwint częściowy w połączeniu ścinanym.** Jeśli projekt zakłada ścinanie w części gładkiej, sprawdź jej rzeczywiste położenie; projekt może także dopuszczać ścinanie w gwincie z odpowiednią nośnością. > - **Małe gniazdo łatwo wyrobić.** Do niskich łbów używaj pełnego, nieobitego klucza, wsuniętego do dna gniazda. ## Jak zamówić norma · gwint × długość · klasa - **ISO 4762 – M5 × 20 – 12.9**: łeb walcowy, gwint M5, długość 20 mm, klasa 12.9; w handlu także „DIN 912 M5 × 20 12.9” - **DIN 7984 – M12 × 60 – 8.8**: łeb walcowy obniżony, gwint M12, długość 60 mm, klasa 8.8 - **ISO 10642 – M12 × 40 – 12.9**: łeb stożkowy; długość liczy się razem z łbem, na łbie cechowanie 012.9 - **ISO 7380-2 – M12 × 40 – 010.9**: łeb wypukły z kołnierzem, klasa 10.9 o ograniczonej nośności Wzory oznaczeń z kart norm Do pełnego zamówienia potrzebne są jeszcze powłoka i wykonanie gwintu: pełny albo częściowy. Gwint drobnozwojny zamawia się wg ISO 12474, ze skokiem. Do gniazda pasuje klucz trzpieniowy o tym samym rozmiarze s ([karta ISO 2936](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/iso-2936)); w katalogu: [klucze imbusowe](https://swiatsrub.pl/category/klucze-imbusowe). Przegląd wszystkich rodzajów śrub, nie tylko z gniazdem, jest w przewodniku [rodzaje śrub](https://swiatsrub.pl/poradnik/rodzaje-srub), a tabela odpowiedników DIN i ISO — w artykule [normy DIN i ISO](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy-din-iso#tabela). > **Uwaga:** Gniazdo jest we wszystkich czterech łbach takie samo; różni je łeb, a z nim nośność. Pełną siłę klasy przenosi tylko łeb walcowy ISO 4762. Łeb obniżony, stożkowy i wypukły mają zero przed klasą: ich nośność ogranicza łeb, nie gwint. ## Źródła i dokumentacja Wskazane materiały i wydania norm wykorzystano przy opracowaniu artykułu. Link do normy może prowadzić do opisu wydawcy; dostęp do pełnego tekstu bywa płatny. Wskazania inżynierskie oznaczamy osobno od wymagań norm. 1. [Karty norm DIN, ISO, PN i AN](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy) — Świat Śrub. Karty danych katalogowych: wymiary, symbole i dostępne wykonania; nie są pełnym tekstem norm. 2. [ISO 898-1:2013](https://www.iso.org/standard/60610.html) — ISO. Klasy śrub, przekroje czynne gwintu, siły zrywające i obciążenia próbne. 3. DIN 7984 / DIN 6912 / ISO 7380-1 / ISO 10642 — DIN. Kształty łbów, wymiary i wykonania o ograniczonej nośności. ## Powiązane produkty i kategorie - [ISO 4762](https://swiatsrub.pl/category/z-lbem-walcowym-z-gniazdem-szesciokatnym/norma~iso-4762): łeb walcowy · ≙ DIN 912 - [DIN 7984](https://swiatsrub.pl/category/z-lbem-walcowym-z-gniazdem-szesciokatnym/norma~din-7984): łeb obniżony - [ISO 10642](https://swiatsrub.pl/category/z-lbem-stozkowym/norma~iso-10642): łeb stożkowy · ≙ DIN 7991 - [ISO 7380-1](https://swiatsrub.pl/category/z-lbem-wypuklym/norma~iso-7380-1): łeb wypukły - [Klucze](https://swiatsrub.pl/category/klucze-imbusowe): klucze imbusowe Aktualne wykonania, jednostki sprzedaży, wielkości opakowań, ceny i dostępność sprawdź na karcie wybranego wariantu produktu. ## Czytaj dalej - [Rodzaje śrub: łby, napędy, gwint i przeznaczenie](https://swiatsrub.pl/poradnik/rodzaje-srub/index.md) - [DIN 912 a DIN 7984 — czym różni się śruba imbusowa z niskim łbem](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/din-912-vs-din-7984/index.md) - [DIN 7380 a ISO 7380-1 i 7380-2 — śruba grzybkowa z kołnierzem i bez](https://swiatsrub.pl/poradnik/normy/din-7380-vs-iso-7380/index.md)