Poradniki · Powłoki · oc.B · oc.Z · 03.10.2026 · 6 min czytania
Kod powłoki galwanicznej wg ISO 4042: jak czytać A2K, A3C i P3R
Na etykiecie śrub ocynkowanych galwanicznie często widnieje krótki kod, np. A2K albo A3C. To zapis z normy ISO 4042 (PN-EN ISO 4042, dawniej DIN 267-9): litera, cyfra, litera. Każdy znak odpowiada na jedno pytanie — z jakiego metalu jest powłoka, jaka jest jej minimalna grubość i jak wygląda jej wykończenie.
Trzy znaki, trzy pytania
metal · grubość · wykończenie
cynk (Zn)
min. 5 µm
błyszczące, pasywacja niebieskawa
cynk (Zn)
min. 8 µm
matowe, pasywacja żółtawa, opalizująca
cynk-nikiel (ZnNi)
min. 8 µm
matowe, brązowoczarne do czarnego
Pierwszy znak: metal powłoki
tabela 1 · ISO 4042
| Kod | Metal powłoki | Symbol |
|---|---|---|
| A | cynk | Zn |
| B | kadm | Cd |
| C | miedź | Cu |
| D | mosiądz | CuZn |
| E | nikiel | Ni |
| F | nikiel-chrom | Ni Cr |
| G | miedź-nikiel | CuNi |
| H | miedź-nikiel-chrom | CuNi Cr |
| J | cyna | Sn |
| K | miedź-cyna | CuSn |
| L | srebro | Ag |
| N | miedź-srebro | CuAg |
| P | cynk-nikiel | ZnNi |
| Q | cynk-kobalt | ZnCo |
| R | cynk-żelazo | ZnFe |
Drugi znak: grubość powłoki
tabela 2 · grubość minimalna
| Kod | Powłoka jednowarstwowa [µm] | Powłoka dwuwarstwowa [µm] |
|---|---|---|
| 0 | — | — |
| 1 | 3 | — |
| 2 | 5 | 2 + 3 |
| 3 | 8 | 3 + 5 |
| 9 | 10 | 4 + 6 |
| 4 | 12 | 4 + 8 |
| 5 | 15 | 5 + 10 |
| 6 | 20 | 8 + 12 |
| 7 | 25 | 10 + 15 |
| 8 | 30 | 12 + 18 |
Grubszej powłoki nie można dobrać dowolnie: musi zmieścić się w luzie gwintu. Na boku zwoju gwintu metrycznego (60°) warstwa o grubości t zwiększa średnicę podziałową o ok. 4·t, a gwint śruby 6g ma do dyspozycji tylko odchyłkę podstawową es. Stąd zasada, że grubość powłoki na gwincie nie powinna przekraczać ok. jednej czwartej tej odchyłki.
| Gwint | Skok [mm] | Odchyłka es dla 6g [µm] | Maks. grubość powłoki ok. [µm] |
|---|---|---|---|
| M4 | 0,7 | 22 | 5 |
| M6 | 1 | 26 | 6 |
| M8 | 1,25 | 28 | 7 |
| M10 | 1,5 | 32 | 8 |
| M12 | 1,75 | 34 | 8 |
| M16 | 2 | 38 | 9 |
| M20 | 2,5 | 42 | 10 |
| M24 | 3 | 48 | 12 |
Trzeci znak: wykończenie i pasywacja
tabela 3 · barwa typowa
| Pasywacja — typowa barwa | matowe | półbłyszczące | błyszczące |
|---|---|---|---|
| bezbarwna | A | E | J |
| niebieskawa do niebieskawej opalizującej | B | F | K |
| żółtawa z refleksem do żółtobrązowej, opalizująca | C | G | L |
| jasnooliwkowa do oliwkowobrązowej | D | H | M |
| brązowoczarna do czarnej | R | S | T |
W handlu nazwy skracają się do barwy: ocynk biały (w katalogu oc.B) to pasywacja bezbarwna lub niebieskawa — kody A, B, E, F, J, K; ocynk żółty (oc.Z) — C, G, L; ocynk czarny — R, S, T.
Wskazanie inżynierskie
co się zmieniło od wydania normy z 1999 r.
Kod pochodzi z ISO 4042:1999 i nadal dominuje na etykietach i w zamówieniach. Dwie rzeczy warto przy nim wiedzieć:
- Barwne pasywacje z tabeli (żółta, oliwkowa, czarna) były pierwotnie chromianowe, na bazie Cr(VI). Ze względu na ograniczenia REACH, RoHS i dyrektywy o pojazdach wycofanych z eksploatacji wykonuje się je dziś na bazie Cr(III) — barwa bywa podobna, ale odporność korozyjna nie jest automatycznie taka sama.
- Nowsze wydania ISO 4042 (2018, obecnie 2022) zastąpiły ten kod oznaczeniem według norm na powłoki cynkowe i ze stopów cynku (ISO 2081, ISO 19598) i pozwalają określić wymaganą odporność w godzinach testu w obojętnej mgle solnej (ISO 9227). Przy zamówieniach technicznych warto podawać wymaganą odporność, nie tylko kod.
O czym kod nie mówi
wodór · odporność · gwint
- O odporności w godzinach. Kod opisuje metal, grubość i wygląd. Ile godzin w mgle solnej wytrzyma powłoka, zależy od rodzaju pasywacji i ewentualnego uszczelniacza — trzeba to wymagać osobno.
- O odwodorowaniu. Dla części o twardości od 320 HV (śruby 10.9 i 12.9) galwanizacja niesie ryzyko kruchości wodorowej; wygrzewanie po powlekaniu trzeba uzgodnić z dostawcą. Więcej w artykule Powłoki i odporność na korozję.
- O gatunku stali. „A2” w kodzie powłoki to cynk o grubości co najmniej 5 µm, a nie stal nierdzewna A2 wg ISO 3506-1.
Z katalogu
produkty, o których mowa w artykule · ceny brutto
- DIN 933 · 281 wariantówŚruba z łbem sześciokątnym DIN 933, kl. 8.8, ocynk białyod 25,18 złbrutto/opak
- DIN 71412 AS · 3 wariantySmarowniczka samogwintująca prosta DIN 71412 AS, ocynk żółtyod 31,16 złbrutto/opak
- ISO 7380-1 · 8 wariantówŚruba grzybkowa ISO 7380-1, kl. 10.9, cynk-nikiel czarny, pełny gwintod 21,66 złbrutto/opak
- DIN 934 · 54 wariantyNakrętka sześciokątna DIN 934, kl. 8, ocynk białyod 6,85 złbrutto/opak
- DIN 1142 · 8 wariantówZacisk do lin wysokiej wytrzymałości DIN 1142, ocynk żółtyod 30,27 złbrutto/opak
- DIN 980 V · 1 wariantNakrętka samozabezpieczająca DIN 980 V, kl. 8, cynk-nikiel czarnyod 102,98 złbrutto/opak
- ISO 7380-2 · 12 wariantówŚruba z łbem grzybkowym z kołnierzem ISO 7380-2, kl. 10.9, ocynk biały, zabezpieczenie gwintu Nylon, pełny gwintod 60,57 złbrutto/opak
- DIN 71412 BS · 2 wariantySmarowniczka samogwintująca kątowa 45° DIN 71412 BS, ocynk żółtyod 89,25 złbrutto/opak
Czytaj dalej
Poradniki · 17 artykułów- Klasy7 minKlasy wytrzymałości śrub i nakrętek: 4.6, 5.6, 8.8, 10.9, 12.9
- Powłoki9 minPowłoki i odporność na korozję
- Normy8 minNormy DIN i ISO: dlaczego ta sama śruba ma dwa numery