Poradniki · Normy · DIN 933 · DIN 931 · 06.09.2026 · 8 min czytania
Normy DIN i ISO: dlaczego ta sama śruba ma dwa numery
Niemieckie normy DIN opisały elementy złączne na długo przed tym, jak zajęła się nimi ISO. Kiedy powstały normy EN ISO, Niemcy wycofały wiele norm DIN i zastąpiły je normami DIN EN ISO; w Polsce te same normy obowiązują jako PN-EN ISO. Handel tego nie zauważył: hurtownie, warsztaty i monterzy nadal mówią „DIN 933”, bo ten numer znają od dekad. Stąd dwa numery na jednej śrubie.
Skąd dwa numery
DIN · EN ISO · PN-EN ISO
Formalnie aktualne są normy EN ISO (u nas PN-EN ISO), a odpowiadające im arkusze DIN są wycofane. W praktyce DIN pozostaje językiem handlu: indeksy magazynowe, katalogi i zamówienia posługują się numerami DIN, a producenci wybijają na opakowaniach oba. Ten katalog robi to samo — nazwa produktu zawiera numer DIN, a norma ISO figuruje jako norma powiązana.
Problem w tym, że „odpowiednik” nie zawsze znaczy „identyczny”. Przy przenoszeniu do ISO część wymiarów zmieniono, żeby ujednolicić szereg — najbardziej odczuwalnie rozmiar klucza. Dwie śruby z różnych partii, DIN i ISO, mogą wymagać dwóch różnych kluczy.
Rozmiar klucza: cztery średnice, w których DIN i ISO się różnią
M10 · M12 · M14 · M22
Dla śrub z łbem sześciokątnym (DIN 933/931 ↔ ISO 4017/4014) i nakrętek (DIN 934 ↔ ISO 4032) różnica dotyczy dokładnie czterech średnic:
| Gwint | s wg DIN [mm] | s wg ISO [mm] |
|---|---|---|
| M10 | 17 | 16 |
| M12 | 19 | 18 |
| M14 | 22 | 21 |
| M22 | 32 | 34 |
rozmiar klucza s, mm
wysokość nakrętki DIN 934
rozmiar klucza s, mm
wysokość nakrętki ISO 4032
Skutek praktyczny: śruba M12 wg ISO 4017 pod klucz 18 w nasadce 19 ma luz, który przy wysokim momencie zaokrągli łeb; śruba DIN pod klucz 19 do nasadki 18 nie wejdzie. Dlatego w komplecie nasadek muszą być zarówno nasadki 16 i 17, jak i 18 i 19.
Nakrętki ISO 4032 są też nieco wyższe od DIN 934: M10 — 8 mm wg DIN i 8,4 mm wg ISO; M12 — 10 i 10,8 mm; M16 — 13 i 14,8 mm; M20 — 16 i 18 mm. Wyższa nakrętka to więcej zwojów przenoszących obciążenie, czyli większa nośność gwintu — ale też więcej miejsca i inna długość śruby wystającej za nakrętką.
Tabela odpowiedników
normy z tego katalogu
Poniżej normy, które faktycznie występują w tym katalogu, z ich odpowiednikami ISO. Kreska oznacza, że norma ISO nie istnieje albo różni się na tyle, że nie jest zamiennikiem.
| DIN | ISO | Element | Różnice |
|---|---|---|---|
| DIN 933 | ISO 4017 | śruba z łbem 6-kt, gwint na całej długości | s dla M10 / M12 / M14 / M22 |
| DIN 931 | ISO 4014 | śruba z łbem 6-kt, gwint częściowy | s dla M10 / M12 / M14 / M22 |
| DIN 960 / 961 | ISO 8765 / 8676 | śruba 6-kt, gwint drobnozwojny (częściowy / pełny) | s jak wyżej |
| DIN 912 | ISO 4762 | śruba z łbem walcowym z gniazdem 6-kt | wymiary zgodne |
| DIN 7984 | — | śruba z gniazdem 6-kt, łeb obniżony | brak odpowiednika ISO |
| DIN 6912 | — | śruba z gniazdem 6-kt, łeb obniżony z otworem prowadzącym | brak odpowiednika ISO |
| DIN 7991 | ISO 10642 | śruba z łbem stożkowym z gniazdem 6-kt | drobne różnice średnicy łba w części rozmiarów |
| — | ISO 7380-1 / -2 | śruba z łbem półkulistym z gniazdem 6-kt / z kołnierzem | norma tylko ISO |
| DIN 913 / 914 / 915 / 916 | ISO 4026 / 4027 / 4028 / 4029 | wkręty dociskowe z gniazdem 6-kt: koniec płaski / stożkowy / czop / wgłębienie | wymiary zgodne |
| DIN 603 | ISO 8677 | śruba zamkowa (łeb grzybkowy, podsadzenie kwadratowe) | zbliżone; różnice wymiarów łba |
| DIN 6921 | — | śruba z łbem 6-kt z kołnierzem | zastąpiona przez EN 1665; ISO 4162 i 15071 mają inne wymiary kołnierza |
| DIN 7985 | ISO 7045 | wkręt z łbem walcowym soczewkowym, wgłębienie krzyżowe | wymiary zgodne |
| DIN 965 | ISO 7046-1 | wkręt z łbem stożkowym, wgłębienie krzyżowe | wymiary zgodne |
| DIN 934 | ISO 4032 | nakrętka 6-kt | s dla M10 / M12 / M14 / M22; ISO wyższa |
| DIN 439 B | ISO 4035 | nakrętka niska, sfazowana | s jak wyżej |
| DIN 985 | ISO 10511 | nakrętka samohamowna z wkładką poliamidową, niska | s jak wyżej |
| DIN 982 | ISO 7040 | nakrętka samohamowna z wkładką poliamidową, wysoka | s jak wyżej |
| DIN 980 V | ISO 7042 | nakrętka samohamowna całometalowa | s jak wyżej |
| DIN 6923 | ISO 4161 | nakrętka 6-kt z kołnierzem | wymiary zgodne w praktyce |
| DIN 1587 | — | nakrętka kołpakowa | brak odpowiednika ISO |
| DIN 125 A | ISO 7089 | podkładka okrągła | wymiary zgodne; ISO wymaga twardości 200 HV (lub 300 HV) |
| DIN 9021 | ISO 7093-1 | podkładka okrągła powiększona | wymiary zgodne |
| DIN 127 B | — | podkładka sprężysta | norma DIN wycofana bez zamiennika ISO; w handlu wciąż DIN 127 |
| DIN 6798 A / J | — | podkładka wachlarzowa zewnętrzna / wewnętrzna | brak odpowiednika ISO |
| DIN 471 / 472 | — | pierścień osadczy zewnętrzny / wewnętrzny | brak odpowiednika ISO |
| DIN 1481 | ISO 8752 | kołek sprężysty rozcięty, ciężki | wymiary zgodne |
| DIN 6325 | ISO 8734 | kołek walcowy hartowany | wymiary zgodne |
| DIN 7 | ISO 2338 | kołek walcowy niehartowany | wymiary zgodne |
| DIN 94 | ISO 1234 | zawleczka | wymiary zgodne |
| DIN 976-1 | — | pręt gwintowany | brak odpowiednika ISO |
Klasa dokładności A, B, C
wg ISO 4759-1
ISO 4759-1 dzieli elementy złączne na klasy dokładności wykonania. Śruby DIN 933/931 i ISO 4017/4014 to klasa A dla d ≤ M24 i l nie większego niż 10·d lub 150 mm (decyduje mniejsza z tych wartości) oraz B powyżej — tolerancje B są luźniejsze, ale to ta sama norma. Klasa C to osobne normy: ISO 4016 (DIN 601) i ISO 4018 (DIN 558), śruby „surowe” z szerszymi tolerancjami, tańsze, do konstrukcji, w których dokładność wymiarowa nie ma znaczenia.
Jak czytać pełne oznaczenie
norma · wymiar · klasa · powłoka
Pełne oznaczenie śruby w dokumentacji ma stałą kolejność: norma – gwint × długość – klasa – powłoka. Na przykład:
- ISO 4017
- geometria: śruba z łbem sześciokątnym, gwint na całej długości, klasa dokładności A (≙ DIN 933)
- M8
- gwint metryczny ISO o średnicy nominalnej 8 mm, skok zwykły 1,25 mm; skok drobny podaje się wprost, np. M8 × 1
- 40
- długość nominalna l w mm — dla śrub z łbem sześciokątnym od powierzchni oporowej łba do końca trzpienia; dla łbów stożkowych wliczając łeb
- 8.8
- klasa wytrzymałości wg ISO 898-1: Rm 800 MPa, Rp0,2 640 MPa; dla nierdzewnych w tym miejscu stoi np. A2-70
- A2K
- powłoka w zapisie kodowym z dawnego wydania ISO 4042, wciąż powszechnym w handlu: A — cynk galwaniczny, 2 — grubość 5 µm, K — wykończenie błyszczące z pasywacją niebieskawą (pełna tabela kodu w artykule Kod powłoki galwanicznej wg ISO 4042). W katalogu to wykonanie nosi skrót oc.B — nie mylić z oznaczeniem stali nierdzewnej A2
- tZn · flZn
- inne powłoki oznacza się analogicznie: tZn — cynk ogniowy wg ISO 10684; flZn — cynk płatkowy wg ISO 10683 (w katalogu: fl Zn), np. flZnnc-480h (bez Cr(VI), 480 h w obojętnej mgle solnej do pojawienia się korozji czerwonej)
Kolejność i skróty wg ISO 4017, ISO 898-1, ISO 4042
- 1
- 3 µm
- 2
- 5 µm
- 3
- 8 µm
- 4
- 12 µm
Cyfra w kodzie powłoki galwanicznej = minimalna grubość warstwy (dawny zapis ISO 4042)
Z katalogu
produkty, o których mowa w artykule · ceny brutto
- DIN 933 · 281 wariantówŚruba z łbem sześciokątnym DIN 933, kl. 8.8, ocynk białyod 25,18 złbrutto/opak
- DIN 931 · 1 wariantŚruba z łbem sześciokątnym DIN 931, stal kwasoodporna A4-70od 282,31 złbrutto/opak
- ISO 4762 · 255 wariantówŚruba imbusowa ISO 4762, kl. 12.9, bez powłoki, niepełny gwintod 38,95 złbrutto/opak
- DIN 934 · 54 wariantyNakrętka sześciokątna DIN 934, kl. 8, ocynk białyod 6,85 złbrutto/opak
- DIN 125 A · 19 wariantówPodkładka okrągła DIN 125 A, stal nierdzewna A2od 12,63 złbrutto/opak
- DIN 933 · 34 wariantyŚruba maszynowa DIN933od 8,00 złbrutto/kg
- DIN 931 · 7 wariantówŚruba maszynowa DIN931od 8,00 złbrutto/kg
- ISO 4762 · 37 wariantówŚruba imbusowa ISO 4762, kl. 12.9, bez powłoki, pełny gwintod 42,12 złbrutto/opak
Czytaj dalej
Poradniki · 8 artykułów- Klasy7 minKlasy wytrzymałości śrub i nakrętek: 4.6, 5.6, 8.8, 10.9, 12.9
- Powłoki9 minPowłoki i odporność na korozję
- Powłoki6 minKod powłoki galwanicznej wg ISO 4042: jak czytać A2K, A3C i P3R