DIN 933 a ISO 4017 — czym się różnią i czy są zamienne

Śruba ISO 4017 wchodzi w ten sam otwór i w ten sam gwint co DIN 933 i ma łeb tej samej wysokości. Klasy wytrzymałości określają w obu normach te same dokumenty: ISO 898-1 dla stali węglowej i ISO 3506-1 dla nierdzewnej. Zmienia się tylko rozwartość łba w czterech średnicach. W M10, M12 i M14 łeb ISO jest o 1 mm węższy: klucz 16, 18 i 21 zamiast 17, 19 i 22.

W M22 jest odwrotnie: ISO ma klucz 34, DIN — 32. To pułapka. Kto zapamięta, że „ISO ma o jeden mniej”, przy M22 sięgnie po złą nasadkę.

Z całego zestawienia tylko jeden wiersz wymiarowy dzieli obie normy: rozmiar klucza. Reszta różnic to historia wydań — lista klas ISO 4017 zmieniła się w 2022 roku, ale 8.8 i 10.9, najczęstsze klasy w katalogu, są w obu normach.

Z tabel wymiarów obu norm różnią się cztery liczby. Poniżej tylko one. Pełna tabela skoku P, wysokości łba k i klucza s jest na karcie DIN 933.

Na karcie DIN 933 te cztery wartości mają gwiazdkę z objaśnieniem „wymiary wg starej normy DIN”. Karta pochodzi z katalogu producenta, który dla tych średnic drukuje wymiary DIN, i takie podajemy w tabeli. Który wymiar ma konkretna partia, mówi opakowanie: producent podaje na nim normę. Przy M10–M14 i M22 zmierz rozwartość łba albo zapytaj nas przed zamówieniem.

Nasadka. Łeb ISO 4017 M12 (18 mm) w nasadce 19 ma luz, który przy dużym momencie może zaokrąglić naroża łba. Łeb DIN 933 M12 (19 mm) w nasadkę 18 nie wejdzie. Kto montuje oba wykonania, potrzebuje par nasadek 16 i 17, 18 i 19, 21 i 22 oraz 32 i 34. Więcej o kluczach — w artykule Normy DIN i ISO.

Nakrętka. Nakrętki przeszły tę samą zmianę: DIN 934 M12 ma klucz 19, ISO 4032 M12 — 18. Śruba ISO 4017 z nakrętką DIN 934 albo DIN 933 z nakrętką ISO 4032 to w M10, M12, M14 i M22 połączenie, w którym łeb i nakrętkę trzyma się dwoma różnymi kluczami. Nakrętki ISO są do tego wyższe — szczegóły w porównaniu DIN 934 a ISO 4032.

Śruby z gwintem częściowym przeszły tę samą zmianę. DIN 931 jest wycofana i zastąpiona przez ISO 4014. Rozmiar klucza różni się w tych samych średnicach i o te same wartości: 17/16 w M10, 19/18 w M12, 22/21 w M14 i 32/34 w M22. Karta DIN 931, tak jak karta DIN 933, drukuje dla nich wymiary starej normy DIN.

Długość gwintu b liczy się w obu normach tak samo i zależy od długości śruby. Dla M12 wynosi 30 mm przy l ≤ 125 mm, 36 mm przy 125 < l ≤ 200 mm i 49 mm powyżej. Różni się zakres: karta DIN 931 sięga M72, ISO 4014 kończy się na M64.

Czy w danym połączeniu wybrać gwint pełny, czy częściowy, to osobne pytanie — o nośność na ścinanie. Odpowiada na nie artykuł DIN 933 czy DIN 931.

Zestawy do sprężanych połączeń konstrukcji stalowych to inna rodzina norm, której ta para nie dotyczy — zob. kartę EN 14399-4.

Samo „M12 × 80 8.8 ocynk” zostawia dostawcy trzy decyzje: DIN czy ISO, gwint pełny czy częściowy i rodzaj cynku. Jak czytać pełne oznaczenie razem z kodem powłoki — w artykule Normy DIN i ISO.

• DIN 934 a ISO 4032 — nakrętka do tej śruby: inny klucz w tych samych średnicach i większa wysokość.
• DIN 125 a ISO 7089 — podkładka okrągła.
• DIN 912 a ISO 4762 — śruba imbusowa, w której wymiary łba się nie zmieniły.
• DIN 933 czy DIN 931 — gwint pełny czy częściowy.
• Karty norm: DIN 933 · DIN 931 — pełne tabele wymiarów i wykonania w ofercie.

• Wymiary i warunki techniczne DIN 933 i DIN 931: karty norm w tym serwisie (dane z katalogu producenta).
• ISO 4017:2022 i ISO 4014:2022: zakres i zmiany wydania wg tekstu norm.
• Wymiary ISO 4017 i ISO 4014: tablice wymiarów oraz noty o zmianie norm publikowane przez producentów i dystrybutorów elementów złącznych.