DIN 7991 a ISO 10642 — czym różnią się śruby imbusowe z łbem stożkowym

Warunkowo zamienne. W każdym wspólnym rozmiarze, od M3 do M20, obie normy mają ten sam gwint, ten sam kąt łba 90° i to samo gniazdo — pasuje ten sam klucz imbusowy. Różni się łeb: w ISO 10642 jest wyższy o 0,16 mm przy M3 i o 1,66 mm przy M20, a jego średnicę opisano inaczej niż w DIN.

Przy zamianie w istniejącym pogłębieniu trzeba więc sprawdzić, jak łeb w nim siądzie. M18, M22 i M24 są tylko w DIN 7991; M22 i M24 mają tam łeb o kącie 60°, nie 90°.

DIN 7991 podaje średnicę łba dk jako zwykły wymiar: dla M10 — 20 mm. ISO 10642 podaje dwie liczby: teoretyczną średnicę łba (22,4 mm dla M10), czyli średnicę, jaką miałby stożek doprowadzony do ostrej krawędzi, i rzeczywistą minimalną (19,22 mm) — tyle co najmniej musi mieć gotowy łeb. Rzeczywisty łeb ISO mieści się między tymi wartościami. Liczb 20 i 22,4 nie porównuje się więc wprost: to dwa różne wymiary.

Klucz się nie zmienia: gniazdo s jest w obu normach takie samo, więc zamiana normy nie wymaga innego imbusa ani innej nasadki. Zmienia się to, jak łeb wypełnia pogłębienie. Sama ISO 10642 zwraca uwagę, że przy montażu trzeba zadbać o dopasowanie łba stożkowego do powierzchni oporowej pogłębienia, a dystrybutorzy wprost zastrzegają, że przejście z DIN 7991 na ISO 10642 wymaga sprawdzenia sytuacji montażowej.

Aktualna ISO 10642 nosi tytuł „śruby z łbem stożkowym z gniazdem sześciokątnym o ograniczonej nośności”. Ze względu na geometrię łba jej siła zrywająca jest ograniczona — może być mniejsza, niż ISO 898-1 wymaga dla danej klasy — i norma zaznacza to w cechowaniu: przed klasą stoi zero — 08.8, 010.9, 012.9. Nośność łba norma przyjmuje jako 80 % nośności gwintu, dla wszystkich rozmiarów i klas.

Zero nie oznacza gorszej stali: poza siłą zrywającą śruba musi spełniać pozostałe wymagania swojej klasy wg ISO 898-1. Ograniczenie dotyczy tego, ile przeniesie cała śruba z takim łbem. To ta sama logika co przy niskich nakrętkach 04 i 05 opisanych w artykule o klasach wytrzymałości. W katalogu klasę z zerem mają także śruby opisane normą DIN 7991: 010.9 surowe i 010.9 ocynkowane.

• Karta normy DIN 7991 i karta normy ISO 10642 — pełne tabele wymiarów i warunki techniczne.
• DIN 912 a ISO 4762 — śruba imbusowa z łbem walcowym.
• Karta normy ISO 7380-1 — śruba z łbem półkulistym z gniazdem sześciokątnym.
• Klasy wytrzymałości śrub i nakrętek oraz tabela odpowiedników DIN i ISO.